2007 Preface

International Religious Freedom Report 2007
Released by the Bureau of Democracy, Human Rights and Labor

Why the Reports are Prepared

This report is submitted to the Congress by the Department of State in compliance with Section 102(b) of the International Religious Freedom Act (IRFA) of 1998. The law provides that the Secretary of State, with the assistance of the Ambassador at Large for International Religious Freedom, shall transmit to Congress "an Annual Report on International Religious Freedom supplementing the most recent Human Rights Reports by providing additional detailed information with respect to matters involving international religious freedom."

How the Reports are Prepared

U.S. embassies prepare the initial drafts of these reports, gathering information from a variety of sources, including government and religious officials, nongovernmental organizations, journalists, human rights monitors, religious groups, and academics. This information-gathering can be hazardous, and U.S. Foreign Service Officers regularly go to great lengths, under trying and sometimes dangerous conditions, to investigate reports of human rights abuse, to monitor elections, and to come to the aid of individuals at risk because of their religious beliefs.

The Office of International Religious Freedom collaborated in collecting and analyzing information for the country reports, drawing on the expertise of other Department of State offices, religious organizations, other non-governmental organizations, foreign government officials, representatives from the United Nations and other international and regional organizations and institutions, and experts from academia and the media. In compiling and editing the country reports, the Office of International Religious Freedom consulted with experts on issues of religious discrimination and persecution, religious leaders from a wide variety of faiths, and experts on legal matters. The office’s guiding principle was to ensure that all relevant information was assessed as objectively, thoroughly, and fairly as possible.

The report will be used by a wide range of U.S. government departments, agencies, and offices to shape policy; conduct diplomacy; inform assistance, training, and other resource allocations; and help determine which countries have engaged in or tolerated "particularly severe violations" of religious freedom, otherwise known as Countries of Particular Concern.

A Word on Usage

When this report states that a government "generally respected" the right of religious freedom over the reporting period, this phrase signifies that the government attempted to protect religious freedom in the fullest sense. "Generally respected" is thus the highest level of respect for religious freedom assigned by this report. The phrase "generally respected" is used because the protection and promotion of religious freedom is a dynamic endeavor; it cannot be stated categorically that any government fully respected this right over the reporting year, even in the best of circumstances.

Acknowledgements

The 2006 report covers the period from July 1, 2006, to June 30, 2007, and reflects a year of dedicated effort by hundreds of Foreign Service and Civil Service Officers in the Department of State and U.S. missions abroad. We thank the many Foreign Service Officers at our embassies and consulates abroad for monitoring and promoting religious freedom, and for chronicling in detail the status of religious liberty. In addition to their efforts, we acknowledge the diligent labor and tireless commitment to religious freedom of those within the Office of International Religious Freedom whose work made this report possible: Clarissa Adamson, Julia Becker, Judson Birdsall, Mary Anne Borst, Sandra Bunn-Livingstone, Cierra Burnett, Barbara Cates, Warren Cofsky, A. Jack Croddy, Doug Dearborn, Lauren Diekman, Augustine Fahey, Carrie Flinchbaugh, Maureen Gaffney, Albert Gombis, Noel Hartley, Caitlin Helfrich, Nancy Hewett, Olivia Hilton, Victor Huser, Emilie Kao, Justin Kern, Stephen Liston, Kathryn Lurie, Gwendolyn Mack, Courtney Magill, Safia Mohamoud, Joannella Morales, Aaron Pina, Danielle Polebaum, David Rodearmel, Deborah Schneider, Suzanne Sittichai, Rebecca Struwe, H. Knox Thames, and Gilberto Torresvela. The work of all of these individuals advances the cause of freedom, ensures accuracy in our reporting, and brings hope to repressed people around the world.

2007 Introduction

International Religious Freedom Report 2007
Released by the Bureau of Democracy, Human Rights and Labor

"The freedom to worship is so central to America's character that we tend to take it personally when that freedom is denied to others. Our country was a leading voice on behalf of the Jewish refusniks in the Soviet Union. Americans joined in common cause with Catholics and Protestants who prayed in secret behind the Iron Curtain. America has stood with Muslims seeking to freely practice their beliefs in places such as Burma and China."

Our founding fathers established religious liberty as the cornerstone of America's constitutional system by enshrining it in the First Amendment of our Bill of Rights. Many of our nation's early settlers fled religious persecution to come to America; hence they vividly understood the importance of religious freedom.

Hanging over one of the main entrances to the U.S. Department of State is a mural that vividly captures this commitment. The 50-by-12 foot painting by Kindred McLeary represents the freedoms of worship, speech, assembly, and the press (a portion of the mural is highlighted on the cover of this year's Report materials). The mural was completed in 1942 at the height of one of the most challenging periods in the history of our country. The mural serves today as a potent reminder that, even at times of great national challenge and threat, the heart of our foreign policy encompasses the protection and promotion of fundamental freedoms, starting with freedom of worship.

The United States is not alone in this commitment to religious freedom. The international community has repeatedly declared that freedom of religion is a fundamental human right. Such declarations can be found in Article 18 of the UN Universal Declaration of Human Rights, Article 16 of the Vienna Concluding Document of the Organization for Security and Cooperation in Europe, Article 12 of the American Declaration of Human Rights of the Organization of American States, and Article 9 of the Convention for the Protection of Human Rights and Fundamental Freedoms of the Council of Europe.

The UN International Covenant on Civil and Political Rights is particularly noteworthy, as it made binding the aspirational rights highlighted in the Universal Declaration. Article 18 declares, "Everyone shall have the right to freedom of thought, conscience and religion. This right shall include freedom to have or to adopt a religion or belief of his choice, and freedom, either individually or in community with others and in public or private, to manifest his religion or belief in worship, observance, practice and teaching." Article 18 of the Covenant goes on to state that "No one shall be subject to coercion which would impair his freedom to have or to adopt a religion or belief of his choice."

Unfortunately, as individuals and communities struggle for religious freedom many governments ignore their international obligations. In too many countries, governments refuse to recognize and protect religious freedom, and millions suffer as a result. In some cases, religious believers are imprisoned or physically abused, simply for the courage of their convictions. In others, they are denied the freedom to choose their faith or talk about it openly. One contemporary example of a threat to this freedom is a trend of new laws that, ironically, in the name of tolerance, bars discussion of varied religious viewpoints within a religion or between varying belief systems.

In response to these and other threats to free religious practice, the U.S. Congress in 1998 passed the International Religious Freedom Act. The Act reaffirmed that it is the policy of the United States to "condemn violations of religious freedom, and to promote, and to assist other governments in the promotion of, the fundamental right to freedom of religion." Most importantly, the Act declares the United States will stand for liberty and stand with the persecuted.

The Act established the Office of International Religious Freedom (IRF Office) in the U.S. Department of State and mandated the publication of the Annual Report on International Religious Freedom. This Report covers the entire world and is the most comprehensive catalogue of both religious freedom abuses and of improvements with respect to this fundamental right. The final product represents countless hours of investigation, documentation, and analysis by U.S. embassies and consulates abroad and by IRF Office staff in Washington. Because of this meticulous work and its broad coverage, the Annual Report on International Religious Freedom is read by both the powerful and the powerless, by the victims of religious persecution and by those with the ability to remedy such abuse.

The International Religious Freedom Act also mandated the creation of an Ambassador at Large for International Religious Freedom, who acts as principal adviser to both the President and the Secretary of State on advancing religious freedom worldwide. The Ambassador's role, supported by the IRF Office and in concert with other U.S. officials, is to provide a voice for the voiceless and the oppressed. I and my staff engage governments, be they ally or adversary, to raise concerns across the full range of religious freedom violations. We also work within our government to help ensure U.S. foreign policy reflects our country's historic commitment to religious freedom.

Thankfully, our nation and the Department of State are led by individuals with a deep commitment to this issue. Both President Bush and Secretary of State Rice have done much to promote religious freedom around the world. The Congress has also been a steadfast ally in highlighting abuses and encouraging improvements in many nations. Non-governmental organizations and religious groups are also valued partners in our work. This ninth edition of the Annual Report on International Religious Freedom is a testament to the commitment of our leaders and citizens to this issue.

The Annual Report on International Religious Freedom is a natural outgrowth of our country's history and a current reflection of our values. As Secretary of State Rice has said, "We are mindful that too many people of faith can only whisper to God in the silent sanctuaries of their conscience, because they fear persecution for their religious beliefs." She concludes, "Government simply has no right to stand between the individual and the Almighty."

Great strides have been made to protect religious freedoms, both in the United States and around the world. Sadly, however, too many individuals are unable to exercise their religious liberties and suffer, sometimes under great duress and violence, for their faith. It is this knowledge that drives our work on this Annual Report and that inspires our dedication to work towards the day when all persons enjoy this cherished human right.

John V. Hanford III, Ambassador at Large for International Religious Freedom

Serbia (includes Kosovo)

International Religious Freedom Report 2007
Released by the Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor

The report for Kosovo is appended at the end of this report.

The Constitution provides for freedom of religion; however, the 2006 law on religion discriminates among religious groups and denies some groups their legal status. There is no state religion, but the majority Serbian Orthodox Church and other "traditional" religious communities received some preferential consideration.

Government respect for religious freedom continued to deteriorate because of the problematic law on religion and the Ministry of Religion's arbitrary execution of the law.

There were instances of discrimination and acts of societal violence directed against representatives of religious minorities. Leaders of minority religious communities reported acts of vandalism, hate speech, physical attacks, and negative media reports labeling them "sects," "satanists," or "deviants." Police and government officials took positive steps in response to acts of hate speech and vandalism; however, investigations tended to be slow and inconclusive.

U.S. embassy representatives continued to advocate for changes in the laws on religion and restitution that would rectify some of the discriminatory aspects of the legislation. The Embassy also continued projects to rebuild administrative offices of the Islamic communities in Belgrade and Nis that were heavily damaged by arson in 2004.

Section I. Religious Demography

The country (excluding U.N.-administered Kosovo) has an area of 30,000 square miles and a population of 7.5 million. Approximately 78 percent of the citizens are Serbian Orthodox, and 5 percent are Muslim, including Slavic Muslims in the Sandzak, ethnic Albanians in the south, and Roma located throughout the country. Roman Catholics comprise 4 percent of the population and are predominantly ethnic Hungarians and Croats in Vojvodina. Protestants make up 1 percent of the population. There is a Jewish population numbering between 2,000 and 2,400. In a 2002 census, 3 percent of Serbian citizens claimed to be nonbelievers or declined to declare a religion.

Approximately 100 foreign missionaries from several religious groups are present in the country.

Section II. Status of Religious Freedom

Legal/Policy Framework

The Constitution provides for freedom of religion; however, the April 2006 law on religion discriminates among religious groups and requires minority groups, including those that were previously recognized, to reregister through an invasive and burdensome procedure to attain or retain their status as recognized religious groups.

There is no state religion; however, the law on religion recognizes seven "traditional" religious communities: the Serbian Orthodox Church, Roman Catholic Church, Slovak Evangelical Church, Reformed Christian Church, Evangelical Christian Church, Islamic community, and Jewish community. The 2005 law on finance also recognizes only these seven religious groups and grants them tax exemptions. However, a case challenging the law was pending in the Constitutional Court at the end of the reporting period, and the Minister of Religion informed several minority religious groups that they would not have to pay taxes.

The Government has not recognized most other Orthodox churches, despite attempts by the Macedonian and Montenegrin Orthodox Churches to gain recognition. The April 2006 religion law reinforces this unwillingness to recognize them by stipulating that the name of a religious organization cannot contain a name or part of a name of an existing registered group. For example, no group including the word "Orthodox" or "Evangelical" in its title could be registered, since those are already found in the names of the traditional churches. However, the Minister of Religion declared that the Government would recognize the Romanian Orthodox Church under the Serbian Orthodox Church, and that the Greek- and Latin-rite Catholic churches could be registered as one church.

Many nongovernmental organizations (NGOs), religious communities, the Organization for Security and Cooperation in Europe, and the Council of Europe's Venice Commission criticized the religion law. Many of the groups required to reregister had been recognized officially for more than 50 years and present for as long as 150 years. The registration requirements deemed invasive by the Council of Europe include submission of members' names, identity numbers, and signatures; proof that the religious group has at least 100 members; the group's statute and summary of its religious teachings, ceremonies, religious goals, and basic activities; and information on sources of funding. President Tadic, upon signing the legislation, declared that it was problematic and vowed to bring amendments to address the discriminatory aspects of the law but had not done so by the end of the period covered by this report.

Many minority religious groups reported confusion and irregularities after attempting to register with the Ministry of Religion. The Ministry sometimes failed to respond within the legal 60-day limit, and it advised some groups (such as the Hare Krishna community and the Adventist Reform movement) that they should register instead as "citizen associations" with the Ministry of State Administration and Local Self-Government. The latter Ministry then advised the communities to register with the Ministry of Religion. Both groups remained unregistered at the end of the reporting period.

The Orthodox Church received preferential treatment beyond tax exemptions. The Government continued to collect money from postal charges for construction of a large Serbian Orthodox church and to subsidize salaries for Serbian Orthodox clergy working in Kosovo and internationally.

Students in primary and secondary schools are required to attend either classes from one of the seven "traditional" religious communities or a class in civic education. The proportion of students registering for religious education remained approximately equal to the proportion registering for civic education courses. Protestant leaders and NGOs continued to voice their objection to the teaching of religion in public schools.

Restrictions on Religious Freedom

Government policy and practice contributed to the generally free practice of religion. However, the police response to vandalism and other societal acts against religious groups rarely resulted in arrests, indictments, or other resolution of incidents. Some government officials continued to criticize minority religious groups by referring to them as "sects," "satanists," and "deviants." In addition, government actions made it difficult for Orthodox churches not recognized by the Serbian Orthodox Church to operate, including the Macedonian Orthodox Church and the Montenegrin Orthodox Church.

There is no chaplain service in the armed forces. Although local Serbian Orthodox priests are the only clergy offering religious services at armed forces chapels, military personnel of other faiths may attend religious services outside their barracks and spend important religious holidays with their families. Because of cost considerations, the army has not implemented plans to meet Muslim soldiers' dietary requirements.

There was limited progress on restitution of previously seized religious property. A June 2006 law on restitution of communal and religious property recognizes claims for religious property confiscated in 1945 or later. Some religious groups--particularly the Jewish and Islamic communities, who lost land prior to 1945--expressed opposition to this benchmark. Although a Directorate for Restitution of Communal and Religious Property was formed in early 2007, it had not processed any claims by the end of the reporting period.

The Belgrade Islamic community reported continued difficulties in acquiring land and government approval for an Islamic cemetery near the city. Religious organizations generally continued to report difficulty obtaining permission from local authorities to build new worship facilities.

There were no reports of religious prisoners or detainees in the country.

Forced Religious Conversion

There were no reports of forced religious conversion, including of minor U.S. citizens who had been abducted or illegally removed from the United States, or of the refusal to allow such citizens to be returned to the United States.

Anti-Semitism

Jewish leaders reported continued incidents of anti-Semitism, including small-circulation anti-Semitic books and Internet postings. The release of new books or reprints of translations of anti-Semitic foreign literature often led to an increase in hate mail and other expressions of anti-Semitism. The same sources associated anti-Semitism with anti-Western and antiglobalization sentiments as well as with nationalism.

Jewish leaders reported that historical monuments and cemeteries were routinely defaced and vandalized, although they claimed it was not due to anti-Semitism but rather a disregard and lack of restoration funds for these historical places nationwide.

Teaching of the Holocaust is incorporated into the school curriculum, and the role of the government during that period is also discussed. However, there was a tendency among some commentators to minimize and reinterpret the role of Serbian leaders during the Holocaust, casting them as victims of foreign occupiers when in fact many leaders of that time collaborated with the Nazis and began campaigns against the Jewish population even before the Nazis invaded Yugoslavia. However, in December 2006 the country became an observer at the Task Force for International Cooperation on Holocaust Education, Remembrance, and Research.

Improvements and Positive Developments in Respect for Religious Freedom

Despite difficulties in reregistering, six "nontraditional" religious groups received legal status from the Ministry of Religion: the Seventh-day Adventists, United Methodist Church, Church of Jesus Christ of Latter-day Saints (Mormons), Evangelical Church of Serbia, Church of Christ's Love, and Christ's Spiritual Church.

Section III. Societal Abuses and Discrimination

While relations between members of different religious groups were generally good, there were instances of discrimination against representatives of religious minorities in the country. Religion and ethnicity are intertwined closely throughout the country, and in some cases it was difficult to identify discriminatory acts as primarily religious or primarily ethnic in origin.

On March 28, 2007, in Stari Banovci, a man attacked two Jehovah's Witnesses missionaries and held them at gunpoint for nearly an hour. On April 10, 2007, the same person attacked one of the missionaries again. Police intervened in each case.

Minority religious communities continued to experience vandalism of church buildings, cemeteries, and other religious premises. Most attacks involved spray-painted graffiti; thrown rocks, bricks, or bottles; or vandalized tombstones. From December 16 to 19, 2006, unidentified attackers threw Molotov cocktails at the offices of the Evangelical church in Kraljevo and threw stones at the Baptist church and the Holy Spirit Catholic Church in Novi Sad. In October 2006 the Nis mosque was attacked and vandalized for the fourth time. Local police arrested four suspects, and an investigation continued at the end of the period covered by this report. Representatives of Jehovah's Witnesses stated that an administrative center and several places of worship were vandalized. The Seventh-day Adventists reported that vandalism and arson attacks on their churches were too frequent to count. President Tadic publicly condemned the attacks and called on authorities to find the perpetrators; investigations were ongoing at the end of the period covered by this report.

"Antisect" propaganda decreased slightly in the press, which labeled smaller, multiethnic Christian churches--including Baptists, Adventists, and Jehovah's Witnesses--and other smaller religious groups as "sects" and claimed they were dangerous. The state-run RTS television station broadcast a program on Jehovah's Witnesses that described the teachings of the group as brainwashing and abusive. Religious leaders noted that instances of vandalism often occurred soon after press reports characterizing some religious groups as sects.

Section IV. U.S. Government Policy

The U.S. Government continued to promote ethnic and religious tolerance throughout the country. U.S. embassy officials met regularly with the leaders of religious and ethnic minorities, representatives of the Serbian Orthodox Church, and government officials to promote respect for religious freedom and human rights.

The Embassy continued projects to help the Islamic communities in Belgrade and Nis rebuild facilities that were heavily damaged in 2004. Embassy officials worked with President Tadic, Prime Minister Kostunica, the Minister of Religion, leaders of religious communities, international organizations, and NGOs to advocate changes in the law on religion and the law on restitution of property of religious communities. The Embassy also counseled religious groups to report all incidents against their property or adherents to senior government officials as a way to counter the often lackluster response by local police. Embassy officials continued to urge senior government officials to speak out against incidents targeting ethnic minorities (including their places of worship and cemeteries) and to find and punish the perpetrators.

KOSOVO

The Constitutional Framework for the Provisional Institutions of Self-Government in Kosovo provides for freedom of religion, as does the new Law on Freedom of Religion in Kosovo; the U.N. Interim Administrative Mission in Kosovo (UNMIK) and the Provisional Institutions of Self-Government (PISG) generally respected this right in practice.

Respect for religious freedom by the Government improved during the period covered by this report, and government policy continued to contribute to the generally free practice of religion.

Societal violence decreased marginally, but tensions between communities remained high. Although societal discrimination and violence appeared to be generally ethnically motivated, the close link between ethnicity and religion made it difficult to determine if events were motivated by ethnic or religious animosity.

The U.S. Government discusses religious freedom issues with UNMIK, the PISG, and religious representatives as part of its overall policy to promote human rights. The U.S. Government intervened in specific cases to ensure that damage to Serbian Orthodox churches and other patrimonial sites was repaired. UNMIK, the NATO-led international peacekeeping force (KFOR), and the Kosovo Police Service (KPS) provided security and protection arrangements for churches and patrimonial sites.

Section I. Religious Demography

Kosovo has an area of approximately 4,211 square miles and a population of 2 million, although the last credible census was taken in the 1980s. Islam is the predominant faith, professed by most of the majority ethnic Albanian population; the Bosniak, Gorani, and Turkish communities; and some of the Roma/Ashkali/Egyptian community, although religion is not a significant factor in public life. Religious rhetoric was largely absent from public discourse in Muslim communities, mosque attendance was low, and public displays of conservative Islamic dress and culture were minimal. The Serb population, estimated at 100,000 to 120,000 persons, is largely Serbian Orthodox. Approximately 3 percent of ethnic Albanians are Roman Catholic. Catholic communities are concentrated around Catholic churches in Prizren, Klina, and Gjakova. Protestants make up less than 1 percent of the population and have small populations in most cities, with the largest concentration located in Pristina. There are no synagogues or Jewish institutions; there are reportedly two families whose members have Jewish roots. The number of atheists or those who do not practice any religion are difficult to determine, and estimates are largely unreliable.

Missionaries are present. In May 2007 the Ministry of Public Services reported that 101 faith-based or religious organizations, whose goals included providing humanitarian assistance or faith-based outreach, worked in Kosovo.

Section II. Status of Religious Freedom

Legal/Policy Framework

Kosovo continued to be administered under the civil authority of UNMIK, pursuant to U.N. Security Council Resolution 1244. In 2001 UNMIK promulgated the Constitutional Framework for Provisional Self-Government in Kosovo, which incorporates international human rights conventions and treaties, including those provisions that protect religious freedom and prohibit discrimination based on religion and ethnicity; UNMIK and the PISG generally respected this right in practice. UNMIK, the Organization for Security and Cooperation in Europe, and the PISG officially promoted respect for religious freedom and tolerance in administering Kosovo and in carrying out programs for its reconstruction and development. UNMIK, as the final administrative decision-maker, sought to protect religious freedom in full.

In July 2006 the Assembly passed the Law on Religious Freedom, which the Special Representative of the U.N. Secretary-General (SRSG) promulgated in August 2006. The law affirms the right to freedom of expression, conscience, and religion to all residents regardless of their religious convictions. It provides for the separation of religious communities from public institutions and for equal rights and obligations to all religious communities, and it stipulates that there is no official religion. The law also defines unique legal provisions that provide equal rights and obligations to all religious communities.

UNMIK recognizes as official holidays some but not all Orthodox, Islamic, and Catholic holy days, including Eid-al-Adha, Orthodox Easter Monday, the beginning of Ramadan, Eid al-Fitr, Orthodox Assumption Day, Orthodox Christmas, and Western Christmas.

There are no mandatory registration regulations for religious groups; however, to purchase property or receive funding from UNMIK or other international organizations, religious groups must register with the Ministry of Public Services as nongovernmental organizations (NGOs). Religious leaders have complained that they should have special status apart from that of NGOs.

Restrictions on Religious Freedom

UNMIK, PISG, and KFOR policy and practice contributed to the generally free practice of religion. However, Protestants continued to report that they experienced discrimination in media access, particularly by the public Radio and Television Kosovo (RTK). Protestants also reported that Decani Municipality denied them permission to build a church facility on privately owned land they had purchased, citing negative reaction from local citizens, and that the Ministry of Environment and Spatial Planning upheld the decision. The legal case over issuance of the building permit was before the Supreme Court at the end of the period covered by this report. Protestants also reported that the lack of a tax exemption for importing donated charitable goods hindered their efforts.

Education legislation and regulations provide for a separation between religious and public spheres. Pursuant to a 2002 law requiring public education institutions to refrain from religious instruction or other activities promoting any specific religion, the Ministry of Education prohibited the wearing of headscarves. The Ministry continued to enforce this prohibition, particularly at schools with obligatory uniforms, despite a 2004 opinion issued by the Ombudsperson that the rule should apply only to teachers and school officials, not students. Following mediation by the Ombudsperson, a primary school student dismissed from class in April 2005 for wearing a veil completed her education through correspondence classes and received her diploma during the period covered by this report. The Ombudsperson reported that no new complaints of violations of religious rights were received during the year.

There were no reports of religious prisoners or detainees in Kosovo.

Forced Religious Conversion

There were no reports of forced religious conversion, including of minor U.S. citizens who had been abducted or illegally removed from the United States, or of the refusal to allow such citizens to be returned to the United States.

Improvements and Positive Developments in Respect for Religious Freedom

In September 2006 UNMIK and UNESCO signed an umbrella Memorandum of Understanding (MOU) on reconstruction and conservation of cultural heritage sites, including religious sites. In January 2007 SRSG Joachim Ruecker and UNESCO signed the first of several supplemental agreements under the MOU to allow UNESCO to go forward with the reconstruction and conservation of seven cultural heritage sites. The sites include the Church of the Presentation of the Virgin in Lipjan/Lipljan, the St. Sava Church in Mitrovica, the Hadum Mosque in Gjakove/Djakovica, the Church of St. Archangel Michael in Shtime/Stimlje, the Budisavci Monastery in Kline/Klina, the mosque in Decan/Decani, and the "hamam" (Turkish bath) in Mitrovica.

In March 2007 the European Agency for Reconstruction signed a contract for the reconstruction of Bishop Artemije's official residence--the Episcopal Residence of Prizren--and the adjacent Orthodox Seminary. Construction began shortly thereafter and was expected to last approximately 12 months.

Throughout the period covered by this report, Kosovo officials and Serbian Orthodox Church (SOC) religious leaders actively participated in status negotiations led by UN Special Envoy Ahtisaari. The negotiations related to the protection of Kosovo's cultural and religious heritage were considered to be among the most productive.

The multiethnic Reconstruction Implementation Commission (RIC) for Orthodox Religious Sites in Kosovo, funded by the PISG and chaired by the Council of Europe, continued to reconstruct religious sites damaged during riots in 2004. The RIC, considered one of the best examples of effective multiethnic cooperation in Kosovo, includes representatives from the SOC; the Kosovo Ministry of Culture, Youth, and Sport; Serbia's Institute for the Protection of Cultural Monuments (IPM); and Kosovo's Institute for the Protection of Monuments. Having completed "emergency interventions" on 31 sites in 2005, the RIC's 2006 work program included extensive renovations on 8 sites identified as priority sites by the Serbian IPM. The PISG provided $2.9 million (?2.2 million) for these efforts. During the period covered by this report, the RIC completed extensive renovations on 8 of the 35 religious sites damaged in 2004, including reconstruction work at the Episcopal Church of St. George in Prizren and a perimeter wall around the destroyed Church of the Assumption of the Holy Virgin Mary in Gjakova/Djakovica. The RIC planned to conduct extensive renovations on an additional 18 sites through 2007, including the reconstruction of at least 1 iconostasis, although its efforts were slowed by changes and disputes within the Serbian Government.

In October 2006 and April 2007, UNMIK renewed the Special Zoning Area (SZA) around Decani Monastery, which prohibits certain land uses, including commercial development and road construction. In December 2006 a nearby restaurant expanded its facilities in direct violation of SZA provisions. The owner eventually acquiesced to the dismantling of the new construction, but only after numerous direct interventions by international liaison offices with Kosovo Albanian central government and municipal leaders. In June 2007 the PISG, SOC leaders, and Decani municipality authorities agreed to ensure that a planned road to Montenegro near Decani Monastery would not pass directly through the Decani SZA or destroy the monastery's natural surroundings.

Section III. Societal Abuses and Discrimination

Societal violence continued but decreased marginally from the previous reporting period, although tension between communities remained high. On April 20, 2007, UNMIK reported that the number of potentially ethnically motivated cases remained low compared to the total number of cases. General crime statistics reported by UNMIK on March 9, 2007, revealed a 70-percent decline in potentially ethnically motivated crimes since April 2004.

Societal discrimination and violence appeared to be generally ethnically motivated, but the close link between ethnicity and religion made it difficult to determine if events were motivated by ethnic or religious animosity. While most Kosovo Albanians identify themselves as Muslim, the designation has a cultural more than religious connotation. Kosovo Serbs identify themselves with the SOC, which defines not only their religious but also their cultural and historical perspectives. Orthodox Christian and Catholic Kosovo Albanians faced no discrimination from their fellow Kosovo Albanians.

KFOR continued to protect Serbian Orthodox churches and other religious symbols. KFOR halted the process of transferring this responsibility to U.N. international police (CIVPOL) and KPS immediately following the 2004 riots and increased the number of checkpoints near Serbian Orthodox churches, monasteries, and patrimonial sites. However, the transfer process resumed in 2005 and continued during the reporting period, with KPS conducting periodic mobile patrols around some sites. KPS officials noted that they had not assumed responsibility for the checkpoints primarily due to their lack of manpower and resources. Only three fixed KFOR checkpoints remained at Serb cultural sites, although security measures at Decani Monastery were increased after a shoulder-fired antitank weapon attack on the monastery on March 29, 2007. The Comprehensive Proposal for the Kosovo Status Settlement of U.N. Special Envoy Martti Ahtisaari provides that responsibility for ensuring the safety of Kosovo's religious and cultural heritage shall belong to the Kosovo law enforcement agencies but adds that an International Military Presence will provide security for nine specific Serbian Orthodox sites, including Decani, in the post-status period.

There was a significant increase in the number of persons attending celebrations held at monasteries, with persons coming from throughout Kosovo and Serbia. However, security concerns continued to affect the Serb community and its freedom to worship. Some Kosovo Serbs asserted that they were not able to travel freely to practice their faith. For example, in November 2006 Kosovo Albanians prevented Kosovo Serbs from visiting a Serb cemetery on a Serbian Orthodox holy day. According to police reports, a Kosovo Albanian used a tractor to prevent a bus carrying 50 internally displaced Serbs from Kosovo from entering the village of Leshane. According to the report, the tractor was eventually removed, but by then 60 to 70 villagers had gathered and would not allow the bus to proceed to the cemetery. Police later reported that the person who placed the tractor was detained and released pending charges.

Unlike in the previous reporting period, there were no reported incidents of rock-throwing and other assaults against Serbian Orthodox clergy traveling outside of their monasteries. In the eastern region and from Zociste and Orahovac towards Istok, clergy traveled freely without an escort. However, in the western municipalities of Peja, Decani, Djakovica, Istok, Klina, and Skenderaj and also in south Mitrovica (areas that include the monasteries of the Peja/Pec Patriarchate, Decani, Gorioc, Budisavci, and Devic), clergy requested and received KFOR escort. Clergy stated that they could not visit church members in the west (where the most important Serbian Orthodox holy sites are located) without an escort, and members cited threats to their security as impediments to their ability to visit holy sites. Monks and nuns at some monasteries reportedly did not use parts of monastery property--often the land outside the monastery walls--due to safety concerns.

Problems at Serbian Orthodox religious sites continued, although in some instances it was difficult to determine whether an incident was motivated by ethnic tensions or criminal theft and greed. On June 6, 2007, the RIC reported that the lead roofing from St. Kyriaki Church in Prizren had been removed and that five minors had been detained as suspects. The RIC also delayed some final work on the Church of St. Nicholas in Pristina, which was vandalized in January 2007, until security on the site improved.

On March 29, 2007, unidentified assailants fired a rocket-propelled grenade at Decani Monastery. Although it failed to detonate, it damaged the exterior wall separating the monastery grounds from surrounding fields. After the attack the leader of a local Kosovo Albanian war veterans association published a letter blaming the Decani monks for the attack and describing the SOC as "a known pillar of the Serbian state." The mayor of Decani and government officials condemned the attack and visited the monastery to express their support. The Ministry of Interior offered a $12,000 (?9,000) reward for information leading to apprehension of the perpetrators. On May 4, 2007, KPS named a suspect in the incident, provided a physical description, and requested public assistance in apprehending him; however, KPS had not arrested anyone by the end of the period covered by this report.

On March 28, 2007, KPS representatives at the cultural heritage standards meeting reported 17 incidents of suspected vandalism at cultural heritage sites in the first quarter of 2007.

KPS reported that on March 18, 2007, three unidentified masked men robbed the Catholic church in Binqe/Binca Village, Vitina/Viti Municipality. Two Kosovo Albanian priests were assaulted in the robbery, one of whom sustained facial injuries after being hit with a gun. The Government issued a statement deploring the incident and appealed for citizens to help the authorities apprehend the perpetrators and bring them to justice.

On March 5, 2007, unknown perpetrators burglarized and vandalized the Church of St. John, also in Peja. After inquiries by the international community, the municipality agreed to repair the church and also to work with KPS to stop further vandalism and speak out publicly against the crime.

Also in March 2007, municipal authorities attempted to halt the construction of an outer gate and security wall at the Peja/Pec Patriarchate in the west, citing the lack of a construction permit. After extensive intervention by central government authorities and foreign diplomats, an agreement was reached whereby the patriarchate, listed as a UNESCO world heritage site, would submit a construction permit to UNMIK, which would in turn send it to Peja municipal authorities for approval. At the end of the period covered by this report, approval was pending. The Peja mayor continued to make statements to the press threatening unilateral action to stop construction of the wall. In contrast, Mufti Ternava, leader of the Kosovo Islamic Community, responded by traveling to Peja's Kursumli Mosque in early June 2007 to make a special address, emphasizing the importance of practicing interreligious and interethnic tolerance even under difficult circumstances.

On September 20, 2006, an assailant threw fuel near the entrance of the Serbian Orthodox cemetery in a multiethnic village near Gniljane. On August 16, 2006, a Kosovo Albanian teenager was arrested while stealing copper roofing materials from the Orthodox church in Ferizaj/Urosevac. On August 6, 2006, thieves broke into the Orthodox church in Babin Most, Obilic Municipality, stole several icons, and damaged the interior of the church.

The unfinished Orthodox Church of Christ the Savior remained empty on University of Pristina grounds. No new plans to finish construction were announced during the reporting period.

The RIC sought donors to fund additional security measures at 15 high-risk reconstructed churches, including the installation of video surveillance equipment and/or security guards. The RIC coordinated the proposal for additional security measures with KPS, who agreed to monitor the video footage 24 hours per day. The proposal states that although security efforts had been successful to that point, "in the increasingly difficult political climate, cooperation is becoming more fragile" and ongoing security incidents at reconstructed sites would give those who oppose the process "opportunities to withhold participation."

KFOR deployed security contingents to religious sites throughout the region. In areas of improving security conditions and decreasing interethnic tensions, KFOR removed static checkpoints from many churches and religious sites and relied instead on CIVPOL and KPS patrols. In most cases such changes in security measures did not result in a decrease in the level of safety of, or access to, the religious sites.

Although Protestants previously reported a slight improvement in their situation, they reported suffering more violence and discrimination during the reporting period. They alleged discrimination through verbal attacks and exclusion from interfaith initiatives by the religious leadership, who defended their actions on the grounds that Protestants are not considered a "traditional" religion in Kosovo. Protestants also stated that the public television station RTK did not specifically report on the Protestant religion. Protestants reported improvement in the attitude of some school officials towards Protestant students. Additionally, they reported no break-ins at churches or opposition to showing a Christian movie in villages. However, individual adherents reportedly experienced harassment.

Catholic leaders reported that they had good relations with the Muslim community but little bilateral contact with the SOC leadership. Catholic and SOC leaders believed each other to be highly politicized. The Muslim community also reported good relations with the Catholic leadership but limited interaction with the Orthodox community. A planned follow-on to the May 2006 interfaith conference hosted by Norwegian Church Aid was stalled in the planning phase due to the reluctance of the SOC leadership to participate.

There were a few incidents directed against the majority largely Muslim, ethnic Albanian population. KPS reported that a hand grenade was found in the Han-i-Elezit mosque on February 22, 2007. Its fuse was partially burned, but it failed to detonate. Police reported that conservative Muslims angry about the president of the Islamic Community's decision to rent out space in the mosque to local shopkeepers may have been responsible. On October 23, 2006, Kosovo Albanians visiting the Muharem Mitrovica city cemetery in Peja on the first day of the Fiter Bajrami feast found an explosive device on one of the graves. KPS also reported an explosion on August 17, 2006, in a Kosovo Albanian graveyard that damaged a grave and nearby property.

Muslim, Catholic, and some local Orthodox leaders attempted to encourage tolerance and peace in the religious and political spheres.

Section IV. U.S. Government Policy

The U.S. Government discussed religious freedom issues with the U.N. Special Envoy for the Kosovo status talks, UNMIK, the PISG, and religious representatives and sought to promote ethnic and religious tolerance. Religious freedom continued to be a critical issue in the resolution of Kosovo's final status, both for the long-term viability of the Serb community as well as for the security of Serbian Orthodox religious sites. U.S. officials also maintained close contacts and met regularly with religious leaders of the Serbian Orthodox, Muslim, Catholic, and Protestant communities to discuss their concerns and to promote interfaith dialogue. Mufti Ternava, leader of the Kosovo Islamic Community, visited the United States on a Voluntary Visitors program in April 2007.

U.S. officials continued to urge dialogue between members of the Serbian Orthodox Church in Kosovo and ethnic Albanian members of the PISG. The U.S. Government continued to support UNMIK and the PISG in rebuilding religious buildings damaged in the 2004 interethnic riots and to intervene actively with PISG officials on behalf of SOC interests when SOC rights were threatened or violated. U.S. KFOR peacekeeping troops worked to prevent ethnic and religious violence in Kosovo and guarded religious sites.

The U.S. Government remained actively engaged with UNMIK, whose goal is to secure peace, facilitate the return of the displaced, lay the foundations for democratic self-government, and foster respect for human rights regardless of ethnicity or religion. The U.S. Department of State continued to fund 220 American police officers assigned to UNMIK's civilian police contingent and provided substantial support to KPS, both of which worked to prevent ethnic and religious violence. U.S. diplomats worked with U.S. military personnel assigned to KFOR to protect religious sites in the U.S. military's area of responsibility and actively promoted efforts to reconstruct damaged or vandalized churches. U.S. government representatives intervened to protect the integrity of the Decani SZA and encourage repair of St. John's Church in Peja. The U.S. Government granted one million dollars to UNESCO's large-scale effort to preserve cultural heritage in Kosovo. For the period from September 2006 to August 2007, the Department of State committed $3.8 million in funding for programs for returning Muslim and Orthodox Roma, Orthodox Serbs, Muslim Bosnians, and other minority communities who fled ethnic violence in the aftermath of the 1998-99 conflict.

Many high-level U.S. government and military officials continued to visit in conjunction with the final status process and met with political and religious leaders to assess the situation and urge reconstruction and progress toward a multiethnic Kosovo.

Released on September 14, 2007

Predgovor 2007.

Izveštaj o verskim slobodama u svetu za 2007. godinu

Objavila Kancelarija za demokratiju, ljudska prava i rad

Zašto se izveštaji pripremaju

Ovaj izveštaj Kongresu podnosi Stejt Department u skladu sa Odeljkom 102(b) Zakona o verskim slobodama u svetu (IRFA) iz 1998. Zakon nalaže da će državni sekretar, uz pomoć ambasadora za pitanje verskih sloboda u svetu, podneti Kongresu „Godišnji izveštaj o verskim slobodama u svetu koji dopunjuje najnovije izveštaje o ljudskim pravima pružajući dodatne detaljne informacije o pitanjima koja se tiču verskih sloboda u svetu“.

Kako se izveštaju pripremaju

Ambasade Sjedinjenih Država pripremaju nacrte ovih izveštaja prikupljajući informacije iz raznolikih izvora, uključujući državne i verske zvaničnike, nevladine organizacije, novinare, posmatrače za pitanja ljudskih prava, verske grupe i akademske radnike. Ovo prikupljanje informacija može biti opasno i američko diplomatsko osoblje redovno ulaže izuzetne napore, u teškim i ponekad opasnim okolnostima, kako bi se ispitali izveštaji o kršenjima ljudskih prava, pratili izbori i pružila pomoć pojedincima koji su u opasnosti zbog svojih verskih ubeđenja.

Kancelarija za verske slobode u svetu sarađivala je na prikupljanju i analizi podataka za izveštaje po zemljama, oslanjajući se na ekspertizu drugih kancelarija Stejt Departmenta, verske organizacije, zvaničnike stranih vlada, predstavnike Ujedinjenih nacija i ostale međunarodne i verske organizacije i institucije, uz eksperte iz akademskog sveta i medija. U prikupljanju i sređivanju izveštaja po zemljama, Kancelarija za verske slobode u svetu savetovala se sa ekspertima za pitanja verske diskriminacije i progona, verskim poglavarima raznih vera i stručnjacima za pravna pitanja. Vodeći princip Kancelarije bio je da se obezbedi da sve relevantne informacije budu procenjene što je moguće objektivnije, potpunije i pravičnije.

Izveštaj će koristiti mnogobrojna odeljenja, agencije i kancelarije Vlade Sjedinjenih Država u oblikovanju politike, vođenju diplomatskih odnosa, informisanju grupe određene za pomoć, obučavanje i drugo, te pomaganju da se odrede zemlje koje „naročito teško krše“ verske slobode ili to tolerišu, inače poznate kao „posebno zabrinjavajuće zemlje“.

Upotreba

Kad se u ovom izveštaju navodi da vlada „generalno poštuje“ pravo na versku slobodu, ovaj izraz označava da je vlada nastojala da zaštiti versku slobodu u najpotpunijem smislu. Izraz „generalno poštuje" je, dakle, najviši nivo poštovanja verskih sloboda koji ovakav izveštaj daje. Ovaj izraz se upotrebljava zato što je zaštita i unapređenje verskih sloboda dinamičan proces; ne može se kategorički tvrditi ni za jednu vladu da potpuno poštuje ovo pravo u toku godine na koju se izveštaj odnosi, čak i pod najboljim okolnostima.

Izjave zahvalnosti

Izveštaj za 2006. godinu odnosi se na period od 1. jula 2006. do 30. juna 2007. i prikazuje godinu dana posvećenosti i napora više stotina državnih i diplomatskih službenika Stejt Departmenta i američkih misija u inostranstvu. Zahvaljujemo se mnogim diplomatama u našim ambasadama i konzulatima u inostranstvu koji su nadzirali i promovisali verske slobode i vodili detaljne beleške o stanju verskih sloboda. Pored njihovih napora, odajemo priznanje za marljiv rad i neumornu posvećenost verskim slobodama pojedincima u okviru Kancelarije za verske slobode u svetu koji su omogućili sastavljanje ovog izveštaja a to su: Klarisa Adamson, Džulija Beker, Džadson Birdsal, Meri En Borst, Sandra Bun-Livingston, Kjera Barnet, Barbara Kejts, Voren Kofski, A. Džek Krodi, Dag Derborn, Loren Dikman, Augustin Fejhi, Keri Flinčbo, Morin Gafni, Albert Gombis, Noel Hartli, Kejtlin Helfrič, Nensi Hjuit, Olivija Hilton, Viktor Haser, Emili Kao, Džastin Kern, Stiven Liston, Ketrin Lari, Gvendolin Mak, Kortni Magil, Safija Mohamed, Džoanela Morales, Aron Pina, Danijel Polbaum, Dejvid Rodermel, Debora Šnajder, Suzan Sitikaj, Rebeka Strouv, H. Noks Tems i Džilberto Toresvela. Rad svih ovih ljudi unapređuje ideju slobode, obezbeđuje tačnost našeg izveštavanja i donosi nadu potlačenim ljudima širom sveta.

Uvod 2007.

Međunarodni izveštaj o verskim slobodama za 2007. godinu

Objavila Kancelarija za demokratiju, ljudska prava i rad

"Verska sloboda je od tolikog značaja za karakter Amerike da smo skloni da uskraćivanje te slobode drugima doživljavamo lično. Naša zemlja je podigla glas u ime Jevreja kojima je u Sovjetskom Savezu uskraćena dozvola za iseljenje. Amerikanci su se okupili oko zajedničkog cilja sa katolicima i protestantima koji su se tajno molili iza Gvozdene zavese. Amerika podržava muslimane koji traže slobodno obavljanje verskih obreda u zemljama kao što su Burma i Kina.“

Predsednik Džordž V. Buš, 27. juni 2007.

Osnivači naše zemlje su verske slobode postavili u temelje američkog ustavnog sistema uključivši ih u Prvi amandman Povelje slobode. Mnogi od naših najranijih naseljenika pobegli su u Ameriku od verskih progona, te su stoga jasno razumeli značaj verskih sloboda.

Iznad jednog od glavnih ulaza u Stejt Department nalazi se mural koji živo prikazuje ovu obavezu. Slika Kindred Mekliri, dimenzija 15 x 4 metra, predstavlja slobode na veroispovest, govor, okupljanje i štampu (deo murala je istaknut na naslovnoj strani ovogodišnjeg izveštaja). Mural je dovršen 1942. na vrhuncu jednog od najtežih razdoblja u istoriji naše zemlje. Danas nas mural snažno podseća da, čak i u vremenima najvećih nacionalnih izazova i opasnosti, srž naše politike obuhvata zaštitu i unapređenje osnovnih sloboda, počev od slobode veroispovesti.

Sjedinjene Države nisu jedina zemlja posvećena verskim slobodama. Međunarodna zajednica je u više navrata proglasila slobodu veroispovesti osnovnim ljudskim pravom, što se može videti u Članu 18 Deklaracije Ujedinjenih nacija o ljudskim pravima, Članu 16 Bečkih zaključaka OEPS-a, Članu 12 američke Deklaracije o ljudskim pravima Organizacije američkih država, te Članu 9 Konvencije Saveta Evrope o zaštiti ljudskih prava i osnovnih sloboda.

Međunarodni ugovor Ujedinjenih nacija o građanskim i političkim pravima posebno je vredan pažnje pošto je željena prava istaknuta u Univerzalnoj deklariciji učinio obaveznim. Član 18 kaže: „Svako ima pravo na slobodu mišljenja, savesti i vere. Ovo pravo će podrazumevati slobodu da se ima ili usvoji religija ili verovanje po izboru, i sloboda, bilo individualna ili u zajednici sa drugima i javno ili privatno, da se religija ili verovanje ispoljava kroz vršenje verskih obreda, poštovanje, praksu i učenja verskih običaja.“ Član 18 ovog Ugovora dalje kaže da „niko neće biti izložen nasilju koje bi ugrozilo njegovu slobodu da ima ili usvoji religiju ili verovanje po svom izboru“.

Nažalost, dok se pojedinci i zajednice bore za verske slobode, mnoge vlade ignorišu svoje međunarodne obaveze. I previše zemalja odbija da prizna i zaštiti verske slobode zbog čega su milioni ljudi izloženi patnjama. U nekim slučajevima, vernici bivaju zatvarani ili fizički zlostavljani samo zbog smelosti svojih uverenja. Nekima je, pak, uskraćena sloboda da odaberu veru ili o tome otvoreno govore. Jedan savremeni primer pretnje ovoj slobodi jeste trend novih zakona koji, da ironija bude veća, u ime tolerancije zabranjuje diskusije o različitim verskim stanovištima u okviru religije ili između različitih verskih sistema.

U odgovor na ove i druge pretnje slobodnom ispovedanju vere, Američki kongres je 1998. doneo Zakon o verskim slobodama u svetu. Zakon reafirmiše politiku Sjedinjenih Država „kojom se osuđuje kršenje verskih sloboda i unapređuje i pomaže vladama u unapređivanju osnovnog prava na slobodu veroispovesti“. Što je još važnije jeste da Zakon kaže da će se Sjedinjene Države zalagati za slobodu i podržati progonjene.

Zakon je uspostavio Kancelariju za verske slobode u svetu (Kancelarija IRF) pri Stejt Departmentu i propisao objavljivanje Godišnjeg izveštaja o verskim slobodama u svetu. Ovaj izveštaj se odnosi na ceo svet i predstavlja sveobuhvatan katalog i narušavanja verskih sloboda i poboljšanja u pogledu ovog osnovnog prava. Konačni proizvod predstavlja bezbrojne sate istraživanja, dokumentovanja i analize koju obavljaju američke ambasade i konzulati u inostranstvu te osoblje Kancelarije IRF u Vašingtonu. Zbog ovakvog pedantnog rada i sveobuhvatnosti, Godišnji izveštaj o verskim slobodama u svetu čitaju i moćni i bespomoćni, žrtve verskog progona i oni koji su u mogućnosti da takve zloupotrebe umanje.

Zakon o verskim slobodama u svetu takođe je propisao postavljenje ambasadora za pitanja verskih sloboda u svetu, koji je i predsedniku i državnom sekretaru Sjedinjenih Država glavni savetnik za unapređenje verskih sloboda u svetu. Ambasadorova uloga jeste da bude glas onih koji su bez glasa i koji su žrtve represije. Ja i moje osoblje angažujemo vlade, bilo da su savezničke ili neprijateljske, na pokretanju pitanja o svim slučajevima kršenja verskih sloboda. Takođe radimo u okviru svoje vlade kako bismo osigurali da spoljna politika Sjedinjenih Država odražava istorijsku posvećenost naše zemlje verskim slobodama.

Srećom, našu državu i Stejt Department vode pojedinci koji su ovom pitanju veoma posvećeni. I predsednik Buš i državni sekretar Rajs uradili su mnogo na unapređenju verskih sloboda širom sveta. Kongres je takođe bio pouzdan saveznik u isticanju zlostavljanja i ohrabrivanju napretka u mnogim državama. Nevladine organizacije i verske grupe takođe su vredni partneri u našem radu. Ovo deveto izdanje Godišnjeg izveštaja o verskim slobodama u svetu jeste dokaz posvećenosti naših lidera i građana ovom pitanju.

Godišnji izveštaj o verskim slobodama u svetu jeste prirodan rezultat istorije naše zemlje i savremenog odraza naših vrednosti. Kao što je državni sekretar Rajs rekla: „Svesni smo da previše ljudi može jedino da šapuću bogu u tihim svetilištima svoje savesti pošto strahuju od progona zbog svojih religioznih uverenja.“ Ona zaključuje: „Vlast jednostavno nema pravo da stoji između pojedinca i Svevišnjeg.“

Veliki napredak je postignut u zaštiti verskih sloboda i u Sjedinjenim Državama i u svetu. Nažalost, previše pojedinaca nije u stanju da ostvari svoje verske slobode i pati, ponekad uz veliku prisilu i nasilje, zbog svoje vere. Upravo ovo saznanje podstiče naš rad na ovom godišnjem izveštaju i nadahnjuje nas da predano radimo i težimo ka vremenu kada će svi ostvariti ovo značajno ljudsko pravo.

Džon V. Hanford III, ambasador za pitanja verskih sloboda u svetu

Srbija (sa Kosovom)

Međunarodni izveštaj o verskim slobodama za 2007. godinu

Objavila Kancleariju za demokratiju, ljudska prava i rad

Izveštaj za Kosovo nalazi se na kraju ovog izveštaja.

Ustav dozvoljava slobodu veroispovesti, ali zakon o verama iz 2006. godine diskriminiše verske grupe a nekima uskraćuje pravni status. Ne postoji državna religija, ali većinska Srpska pravoslavna crkva i druge „tradicionalne“ verske zajednice imaju u izvesnoj meri povlašćen položaj.

Poštovanje koje vlast ima prema verskim slobodama i dalje se umanjuje zbog problematičnog zakona o verama i proizvoljnosti s kojom Ministarstvo vera primenjuje zakon.

Bilo je slučajeva diskriminacije i akata društvenog nasilja usmerenih protiv predstavnika verskih manjina. Vođe manjinskih verskih zajednica prijavljivale su vandalske činove, govor mržnje, fizičke napade i negativne medijske izveštaje u kojima su označeni kao „sekte”, „satanisti”, ili „devijantni”. Policijski i državni zvaničnici su preduzeli izvesne pozitivne korake reagujući na govor mržnje i vandalizam; međutim, kažnjavanje počinilaca pokazalo kao sporo i neodlučno.

Predstavnici Američke ambasade nastavili su da zastupaju promene u zakonima o verama i restituciji koje bi popravile neke od diskriminatornih aspekata zakonskih propisa. Ambasada je takođe nastavila rad na ponovnom uspostavljanju administrativnih kancelarija islamskih zajednica u Beogradu i Nišu koje su teško oštećene u požarima 2004. godine.

Odeljak I. Verska demografija

Država (bez Kosova koje je pod upravom Ujedinjenih nacija) ima ukupnu površinu od 77.760 kvadratnih kilometara i otprilike 7.500.000 stanovnika. Otprilike 78% stanovnika jesu srpskopravoslavne veroispovesti, 5% su muslimani, uključujući slovenske muslimane u Sandžaku, etničke Albance na jugu i Rome u čitavoj zemlji. Rimokatolici čine oko 4% populacije i to su uglavnom etnički Mađari i Hrvati u Vojvodini. Protestanti čine oko jedan procenat stanovništva. Jevrejska zajednica ima oko dve do dve hiljade i četiristo pripadnika. Ostatak stanovništva ispoveda druge vere ili se smatra ateistima. Prema popisu za 2002. godinu, 3% građana u Srbiji izjasnilo se da nisu vernici ili su odbili da saopšte svoju versku pripadnost.

U zemlji je radilo oko stotinu stranih misionara koji pripadaju različitim religijama prisutnim u zemlji.

Odeljak II. Stanje verskih sloboda

Pravni/politički okvir

Ustav dozvoljava slobodu veroispovesti; međutim, zakon o verama u Srbiji, usvojen aprila 2006. godine, pravi razlike među verskim grupama i traži od manjinskih verskih grupa, uključujući vere koje su ranije priznate, da se ponovo registruju kroz invazivan i tegoban postupak da bi dobili ili zadržali status priznatih verskih grupa.

Ne postoji državna religija, ali zakon o verama priznaje sedam „tradicionalnih” verskih zajednica, a to su Srpska pravoslavna crkva, Rimokatolička crkva, Slovačka evangelistička crkva, Hrišćanska reformatska crkva, Evangelistička hrišćanska crkva, Islamska zajednica i Jevrejska zajednica. Zakon o finansijama iz 2005. godine takođe priznaje samo ovih sedam verskih grupa i dozvoljava im poresko izuzeće, mada je zakon još bio u Ustavnom sudu na kraju perioda na koji se izveštaj odnosi, a ministar vera je poslao dopise nekolicini manjinskih verskih grupa navodeći da neće morati da plaćaju poreze.

Vlada ne priznaje većinu ostalih pravoslavnih crkava uprkos pokušajima Makedonske i Crnogorske pravoslavne crkve da dobiju priznanje. Zakon o verama iz aprila 2006. učvrstio je protivljenje njihovom priznavanju propisujući da naziv verske organizacije ne može sadržavati naziv ili deo naziva postojeće registrovane grupe. Na primer, nijedna grupa čiji naziv sadrži reč „pravoslavna” ili „evangelistička” ne može se registrovati pošto se one već nalaze u nazivima tradicionalnih crkava. Međutim, ministar vera je izjavio da će Vlada priznati Rumunsku pravoslavnu crkvu u okviru Srpske pravoslavne crkve i katoličke crkve koje obrede održavaju na grčkom i latinskom kao jednu crkvu.

Mnoge nevladine organizacije, verske zajednice, Organizacija za bezbednost i saradnju u Evropi (OEBS) i Venecijanska komisija Saveta Evrope kritikovali su zakon o verama. Mnoge grupe koje se sada moraju ponovo registrovati bile su zvanično priznate više od pedeset godina a neke su prisutne čak i sto pedeset godina. Registracioni propisi, koje je Savet Evrope ocenio kao invazivne, podrazumevaju podnošenje imena, matičnih brojeva i potpisa pripadnika, dokaz da verska grupa ima najmanje stotinu osoba, statut grupe i kratak pregled verskog učenja, obreda, verskih ciljeva i osnovnih delatnosti, te informacije o finansijskim izvorima. Predsednik Tadić je izjavio, posle potpisivanja zakona, da zakon jeste problematičan i da će tražiti izmene diskriminatornih aspekata zakona ali do kraja perioda na koji se izveštaj odnosi to nije učinio.

Mnoge manjinske verske grupe izvestile su o konfuziji i nepravilnostima prilikom pokušaja da se registruju u Ministarstvu vera. Ministarstvo povremeno nije uspevalo da odgovori u zakonski propisanom roku od 60 dana a nekim grupama (kao što su zajednica Hare Krišna i Adventistički reformatski pokret) savetovano je da se registruju kao „građanska udruženja“ pri Ministarstvu za državnu upravu i lokalnu samoupravu, koje je potom savetovalo zajednice da se registruju pri Ministarstvu vera. Obe grupe su krajem perioda na koji se izveštaj odnosi i dalje bile neregistrovane.

Pravoslavna crkva takođe uživa povlašćen status povrh poreskog izuzeća. Vlada je nastavila da prikuplja novac od poštanskih troškova za izgradnju jedne velike srpske pravoslavne crkve i subvencioniše plate srpskog pravoslavnog sveštenstva koje radi na Kosovu i van zemlje.

Učenici osnovnih i srednjih škola moraju pohađati nastavu ili jedne od sedam „tradicionalnih” verskih zajednica ili mogu izabrati da, umesto ove nastave, pohađaju časove građanskog vaspitanja. Broj učenika koji se prijavljuju za veronauku ostao je otprilike jednak broju učenika koji se prijavljuju za predmet građansko vaspitanje. Protestantski poglavari i nevladine organizacije nastavili su da izražavaju svoje primedbe u pogledu predavanja veronauke u državnim školama.

Ograničenja verskih sloboda

Politika i praksa Vlade doprinela je generalno slobodnom ispovedanju vere. Međutim, policijsko reagovanje na vandalizam i druge društvena dela protiv verskih grupa retko se završavalo hapšenjem, optužbom ili drugačijim rešenjem incidenata. Neki državni zvaničnici nastavili su da kritikuju manjinske verske grupe kao „sekte”, „sataniste” i „devijantne”. Osim toga, državna delatnost je u Srbiji otežavala rad pravoslavnim crkvama koje Srpska pravoslavna crkva ne priznaje, uključujući Makedonsku pravoslavnu crkvu i Crnogorsku pravoslavnu crkvu.

U oružanim snagama ne postoji vojni sveštenik. Iako su lokalni srpskopravoslavni sveštenici jedino sveštenstvo koje nudi versku službu u kapelama oružanih snaga, pripadnici oružanih snaga koji ispovedaju druge vere mogu prisustvovati verskoj službi van kasarne i značajne verske praznike provoditi sa svojim porodicama. Zbog troškova, Vojska još nije sprovela plan o poštovanju režima ishrane vojnika muslimanske veroispovesti.

Napredak u vezi sa vraćanjem ranije oduzete crkvene imovine bio je ograničenog stepena. Zakon o restituciji opštinske i crkvene imovine iz juna 2006. priznaje zahteve za crkvenu imovinu oduzetu 1945. ili kasnije. Izvesne verske grupe, posebno Jevrejska i Islamska zajednica, koje su zemlju izgubile pre 1945. godine, izrazile su protivljenje ovakvom merilu. Iako je Direkcija za restituciju opštinske i crkvene imovine osnovana početkom 2007. godine, do kraja perioda na koji se izveštaj odnosi nije obradila nijedan zahtev.

Islamska zajednica u Beogradu prijavila je kontinuirane teškoće u dobijanju zemljišta i dozvole vlasti za islamsko groblje u blizini grada. Verske organizacije generalno nastavljaju s prijavljivanjem poteškoća u pribavljanju dozvole lokalnih vlasti za izgradnju novih verskih objekata.

U zemlji ne postoje izveštaji o licima koja su u zatvoru ili pritvoru iz verskih razloga.

Prisilno versko preobraćanje

Nije bilo izveštaja o prisilnom verskom preobraćanju, uključujući i maloletne američke državljane koji su oteti ili nezakonito uklonjeni iz Sjedinjenih Država, ili odbijanja da se takvim državljanima dozvoli povratak u Sjedinjene Države.

Antisemitizam

Jevrejski lideri prijavili su kontinuirane antisemitske incidente, uključujući malotiražne antisemitske knjige i tekstove na internetu. Objavljivanje novih knjiga ili ponovno štampanje prevoda antisemitske strane literature često je dovodilo do povećanja broja dopisa kojima se izražava mržnja i drugi oblici antisemitizma. Isti ovi izvori povezali su antisemitizam sa antizapadnjačkim i antiglobalizacijskim osećanjima, kao i sa nacionalizmom.

Jevrejski lideri prijavili su da se istorijski spomenici i groblja uobičajeno oštećuju i vandalizuju mada su tvrdili da tome razlog nije antisemitizam već pre nebriga i pomanjkanje sredstava za obnovu ovakvih istorijskih mesta u čitavoj zemlji.

Predavanja o holokaustu uključena su u nastavni program koji takođe obrađuje ulogu vlasti u tom periodu. Međutim, neki autori teže da umanje i drugačije tumače ulogu srpskih lidera za vreme holokausta prikazujući ih kao žrtve stranog okupatora dok su, u stvari, mnogi tadašnji lideri sarađivali sa nacistima i počinjali kampanje protiv jevrejskog stanovništva čak i pre nego što su nacisti okupirali Jugoslaviju. Ipak, decembra 2006. zemlja je postala posmatrač u Radnoj grupi za međunarodnu saradnju koja se bavi obrazovanjem, sećanjem i istraživanjem holokausta.

Napredak i pozitivan razvoj u poštovanju verskih sloboda

Uprkos teškoćama pri ponovnoj registraciji, šest „netradicionalnih“ verskih grupa dobilo je zakonski status od Ministarstva vera a to su: Adventisti sedmog dana, Ujedinjena metodistička crkva, Crkva Isusa Hrista svetaca poslednjeg dana (Mormoni), Evangelistička crkva Srbije, Crkva Hristove ljubavi i Hristova duhovna crkva.

Odeljak III. Društvene zloupotrebe i diskriminacija

Dok su odnosi među pripadnicima različitih verskih grupa generalno dobri, bilo je nekih slučajeva diskriminacije predstavnika verskih manjina u zemlji. Verska i nacionalna pripadnost su tesno povezane u zemlji, a u nekim slučajevima teško je ustanoviti da li su uzroci diskriminacije prvenstveno verskog ili prevashodno nacionalnog karaktera.

Dana 28. marta 2007. u Starim Banovcima jedan muškarac je napao dva misionara Jehovinih svedoka i gotovo sat vremena ih držao pod pretnjom oružjem. Dana 10. aprila 2007. ista osoba napala je ponovo jednog od misionara. Policija je intervenisala u oba slučaja.

Manjinske verske zajednice u Srbiji i dalje se suočavaju sa problemima vandalskog uništavanja crkvenih zgrada, grobalja i drugih verskih objekata. Većina napada sastoji se u sprejom ispisanim grafitima, bacanju kamenja, cigli i flaša, i vandalskom uništavanju nadgrobnih spomenika. Od 16. do 19. decembra 2006. neidentifikovani napadači su bacili Molotovljeve koktele na prostorije Evangelističke crkve u Kraljevu i kamenje na baptističku crkvu te katoličku crkvu Svetog duha u Novom Sadu. Oktobra 2006. niška džamija je napadnuta i vandalizovana po četvrti put. Lokalna policija je uhapsila četvoro osumnjičenih i istraga je bila u toku krajem perioda na koji se izveštaj odnosi. Predstavnici Jehovinih svedoka izjavili su da su vandalizovani administrativni centar i nekoliko bogomolja. Adventisti sedmog dana su prijavili da su nebrojeni vandalski napadi izvršeni i podmetani požari u njihovim crkvama. Predsednik Tadić je javno osudio napade i pozvao vlasti da pronađu počinioce; istrage su bile u toku krajem perioda na koji se izveštaj odnosi.

Donekle je smanjena „antisektaška“ propaganda u štampi, koja manje multietničke hrišćanske crkve, uključujući baptiste, adventiste i Jehovine svedoke, kao i neke druge manje verske grupe, naziva „sektama” i tvrdi da su opasne. Državna stanica RTS emitovala je emisiju o Jehovinim svedocima u kojoj su učenja grupe opisana kao „ispiranje mozga“ i pogrdna. Verski poglavari primećuju da se slučajevi vandalizma često dešavaju kada štampa izveštava o nekim verskim grupama kao o sektama.

Odeljak IV. Politika Vlade Sjedinjenih Država

Vlada Sjedinjenih Država nastavlja da promoviše etničku i versku toleranciju u zemlji. Službenici Ambasade se redovno sastaju sa vođama verskih i etničkih manjina kao i sa predstavnicima Srpske pravoslavne crkve i Vlade da bi promovisali poštovanje slobode veroispovesti i ljudskih prava.

Ambasada je nastavila projekte za pomoć islamskim zajednicama u Beogradu i Nišu na rekonstrukciji objekata koji su teško oštećeni 2004. Zvaničnici Ambasade su radili sa predsednikom Tadićem, premijerom Koštunicom, ministrom vera, vođama verskih zajednica, međunarodnim organizacijama i nevladinim organizacijama, zastupajući izmene zakona o verama i zakona o restituciji imovine verskih zajednica. Ambasada je takođe savetovala verske grupe da sve napade na svoju imovinu i pripadnike prijave visokim vladinim službenicima da bi se suprotstavili često neubedljivom reagovanju lokalne policije. Zvaničnici Ambasade su nastavili da podstiču visoke vladine zvaničnike da osude incidente uperene protiv etničkih manjina, (uključujući njihove verske objekte i groblja), te da se počinioci pronađu i kazne.

KOSOVO

Ustavni okvir za privremene institucije samouprave na Kosovu dozvoljava slobodu veroispovesti isto kao i novi Zakon o slobodi veroispovesti na Kosovu, a UNMIK i privremene institucije samouprave uglavnom poštuju ovo pravo u praksi.

Vlada je u većoj meri poštovala verske slobode tokom perioda na koji se ovaj izveštaj odnosi a politika vlade nastavlja da doprinosi generalno slobodnom ispovedanju veroispovesti.

Društveno nasilje delimično je umanjeno ali i dalje postoji visoka napetost među zajednicama. Premda izgleda da su društvena diskriminacija i nasilje generalno etnički motivisani, tesna veza između etničke i verske pripadnosti otežava da se odredi jesu li događaji motivisani etničkim ili verskim animozitetom.

Vlada Sjedinjenih Država raspravlja o pitanjima verskih sloboda sa UNMIK-om, privremenim institucijama samouprave i verskim predstavnicima na Kosovu u okviru svoje ukupne politike unapređenja ljudskih prava. Vlada Sjedinjenih Država intervenisala je u određenim slučajevima da bi se obezbedila popravka oštećenih srpskih pravoslavnih crkava i drugih objekata nasleđa. UNMIK, mirovne snage na čelu sa NATO-m (KFOR) i Policijska služba Kosova učestvovali su u obezbeđenju i zaštiti crkava i objekata nasleđa.

Odeljak I. Verska demografija

Kosovo ima ukupnu površinu oko 10.900 kvadratnih kilometara i oko dva miliona stanovnika, mada je poslednji pouzdan popis obavljen 1980. Glavna veroispovest, koju ispoveda većina etničkog albanskog stanovništva, bošnjačka, goranska i turska zajednica kao i deo Roma, Aškalija i Egipćana, jeste islam, iako religija nije značajan faktor u javnom životu. Religiozna retorika se ne sreće u javnom govoru u muslimanskim zajednicama, posećenost džamija je niska, a javno prikazivanje konzervativne islamske odeće i kulture minimalno. Srpsko stanovništvo, koje se procenjuje na 100.000 do 120.000 osoba, uglavnom je srpske pravoslavne vere. Otprilike tri procenta etničkih Albanaca su rimokatolici. Katoličke zajednice su koncentrisane oko katoličkih crkava u Prizrenu, Klini i Đakovici. Protestanti čine manje od jednog procenta stanovništva i u malom broju su zastupljeni u većini gradova, s tim što ih najviše ima u Prištini. Ne postoje ni sinagoge niti jevrejske institucije a navodno postoje dve porodice jevrejskog porekla. Broj ateista ili onih koji ne upražnjavaju verske običaje teško se mogu odrediti i procene su uglavnom nepouzdane.

Misionari su prisutni. Maja 2007. Ministarstvo javnih službi izvestilo je da na Kosovu radi 101 verska organizacija i organizacija verskog karaktera čiji ciljevi podrazumevaju pružanje humanitarne pomoći ili pomoć verskog karaktera.

Odeljak II. Stanje verskih sloboda

Pravni/politički okvir

Kosovo je i dalje pod civilnom upravom Privremene administrativne misije Ujedinjenih nacija (UNMIK), u skladu sa Rezolucijom 1244 Saveta bezbednosti Ujedinjenih nacija. Godine 2001. UNMIK je proglasio Ustavni okvir za privremenu samoupravu na Kosovu, koji objedinjava međunarodne konvencije i sporazume o ljudskim pravima, uključujući i propise koji štite verske slobode i zabranjuju diskriminaciju na osnovu verske i etničke pripadnosti; UNMIK i privremene institucije su generalno ovo poštovali u praksi. UNMIK, OEBS i privremene institucije zvanično su promovisali poštovanje verske slobode i tolerancije u upravljanju Kosovom i izvođenju programa za njegovu obnovu i razvoj. Kao konačni administrativni donosilac odluka, UNMIK je nastojao da u potpunosti zaštiti verske slobode.

Jula 2006. Skupština je usvojila Zakon o slobodi veroispovesti, koji je specijalni predstavnik generalnog sekretara Ujedinjenih nacija (SRSG) proglasio avgusta 2006. Zakon afirmiše pravo na slobodu izražavanja, savesti i veroispovesti svim stanovnicima bez obzira na njihova verska ubeđenja. Zakon omogućava odvajanje verskih zajednica od javnih ustanova i jedna prava i obaveze svim verskim zajednicama, te deklariše da ne postoji zvanična religija. Zakon takođe definiše jedinstvene pravne propise i obaveze za sve verske zajednice.

UNMIK kao službene praznike priznaje neke, ali ne i sve verske praznike pravoslavne, muslimanske i rimokatoličke verske zajednicee kao što su Eid-al-Adha, pravoslavni Uskršnji ponedeljak, početak Ramazana, Eid al-Fitr, pravoslavno Uspenje bogorodice Marije, pravoslavni Božić i katolički Božić.

Ne postoje nikakvi specifični propisi za dozvoljavanje rada verskih grupa; međutim, da bi kupili posed ili dobili finansijska sredstva od UNMIK-a ili drugih međunarodnih organizacija, verske organizacije se moraju registrovati kao nevladine organizacije u Ministarstvu javnih službi. Verski poglavari su se žalili smatrajući da treba da imaju poseban status pored statusa nevladinih organizacija.

Ograničenja verskih sloboda

Politika i praksa UNMIK-a, privremenih institucija samouprave i KFOR-a generalno su doprineli slobodi veroispovesti. Međutim, protestanti još prijavljuju diskriminaciju u pristupu medijima, posebno kad je reč o Radio Televiziji Kosovo (RTK). Protestanti su takođe prijavili da im Opština Dečani nije dala dozvolu za izgradnju crkvenog objekta na privatnom zemljištu koje su kupili, navodeći negativnu reakciju lokalnog stanovništva i da je Ministarstvo za životnu sredinu i prostorno planiranje podržalo odluku. Opštinske vlasti iz Dečana su odgovorile da je protestantima pružen odgovarajući prostor jer su im dati termini u zajedničkom opštinskom centru. Predmet oko izdavanja građevinske dozvole se krajem perioda na koji se izveštaj odnosi našao pred Vrhovnim sudom. Protestanti su takođe prijavili da nedostatak izuzeća od poreza pri uvozu dobrotvornih pošiljki ometa njihove napore.

Obrazovni zakoni i propisi obezbeđuju razdvajanje verske i javne sfere. Shodno zakonu iz 2002. koji javne obrazovne institucije obavezuje na zauzimanje neutralnog stava u pogledu verskog podučavanja ili drugih aktivnosti koje promovišu ijednu posebnu veru, Ministarstvo obrazovanja zabranilo je nošenje marama. Ministarstvo je nastavilo da primenjuje ovu zabranu, pogotovo u školama gde su uniforme obavezne, uprkos mišljenju koje je ombudsman objavio 2004. da propis treba primenjivati jeino na nastavnike i službenike škole a ne i na učenike. Posle posredovanja ombudsmana, učenica koja je je izbačena sa časa zbog nošenja vela završila je obrazovanje putem dopisne škole i dobila diplomu u periodu na koji se izveštaj odnosi. Obudsman je izvestio da novih prijava o kršenju verskih prava tokom godine nije bilo.

Na Kosovu ne postoje izveštaji o licima koja su u zatvoru ili pritvoru iz verskih razloga.

Prisilno versko preobraćanje

Nije bilo izveštaja o prisilnom verskom preobraćanju, uključujući i maloletne državljane Sjedinjenih Država koji su oteti ili nezakonito uklonjeni iz Sjedinjenih Država, ili odbijanja državnih vlasti da dozvole povratak takvih državljana u Sjedinjene Države.

Napredak i pozitivan razvoj u poštovanju verskih sloboda

Septembra 2006. UNMIK i UNESKO su potpisali opšti Memorandum o razumevanju (MOU) u vezi sa obnovom i konzervacijom spomenika kulturnog nasleđa, uključujući i verske objekte. Januara 2007. SRSG Joahim Riker i UNESKO potpisali su nekoliko dodatnih sporazuma u okviru MOU-a kako bi UNESKO pristupio obnovi i konzervaciji sedam objekata kulturnog nasleđa. Objekti uključuju crkvu vavedenja Presvete Bogorodice u Lipljanu, crkvu svetog Save u Mitrovici, džamiju Hadum u Đakovici, crkvu svetog arhangela Mihajla i Štimlju, manastir Budisavci u Klini, džamiju u Dečanima i tursko kupatilo u Mitrovici.

Marta 2007. Evropska agencija za rekonstrukciju potpisala je ugovor za obnovu rezidencije vladike Artemija – Vladičanskog dvora u Prizrenu – i susednu pravoslavnu Bogosloviju. Izgradnja je počela ubrzo posle toga i očekuje se da će trajati oko godinu dana.

U periodu na koji se izveštaj odnosi kosovski zvaničnici i verski poglavari Srpske pravoslavne crkve učestvovali su u pregovorima o statusu koje je vodio specijalni izaslanik Ujedinjenih nacija Ahtisari. Pregovori koji se odnose na zaštitu kosovskog kulturnog i verskog nasleđa spadaju među najplodonosnije.

Multietnička Komisija za rekonstrukciju (RIC) za pravoslavne verske objekte na Kosovu, koju finansiraju privremene institucije a kojom predsedava Savet Evrope, nastavila je da obnavlja verske objekte oštećene u nemirima 2004. Budući jedan od najboljih primera efikasne multietničke saradnje na Kosovu, RIC uključuje predstavnike Srpske pravoslavne crkve, Ministarstva Kosova za obrazovanje, omladinu i sport, srpskog Instituta za zaštitu kulturnih spomenika (IMP) i kosovskog Instituta za zaštitu spomenika. Pošto su završene „hitne intervencije“ na 31 objektu 2005. godine, programa rada RIC-a u 2006. godini uključio je opsežnu obnovu osam objekata koje je srpski IMP identifikovao kao prioritetne objekte. Privremene institucije su obezbedile 2.9 miliona dolara (2.2. miliona evra) za ovaj posao. U periodu na koji se izveštaj odnosi, RIC je završio opsežnu obnovu na 8 od 35 verskih objekata oštećenih 2004. uključujući obnovu episkopalne crkve svetog Đorđa u Prizrenu i perifernog zida oko uništene crkve uspenja svete device Marije u Đakovici. RIC je planirao da izvede opsežnu rekonstrukciju na još 18 objekata tokom 2007. uključujući rekonstrukciju najmanje jednog ikonostasa premda ove napore usporavaju promene i sporovi u srpskoj Vladi.

Oktobra 2006. i aprila 2007. UNMIK je obnovio uredbu kojom se oblast oko manastira Dečani proglašava zaštićenom zonom i kojom je određeno zemljište zabranjeno za upotrebu, uključujući komercijalnu gradnju i izgradnju puteva. Decembra 2006. Decembra 2006. prostorije obližnjeg restorana proširene su što predstavlja direkto kršenje ove uredbe. Vlasnik se na kraju složio da demontira dograđene prostorije ali samo nakon brojnih direktnih intervencija međunarodnih kancelarija za vezu sa liderima kosovskih Albanaca u centralnoj vladi i opštini. Juna 2007. privremene institucije, poglavari SPC-a i dečanske opštinske vlasti složili su se da se planirani put za Crnu Goru u blizini manastira Dečani neće prolaziti direktno kroz zaštićenu zonu Dečana ni uništiti prirodno okruženje manastira.

Odeljak III. Društvene zloupotrebe i diskriminacija

Društveno nasilje se nastavilo ali je delimično umanjeno u odnosu na period iz prethodnog izveštaja, premda između zajednica i dalje postoji visoka napetost. Dana 20. aprila 2007. UNMIK je izvestio da je broj potencijalno etnički motivisanih slučajeva ostao nizak u poređenju sa ukupnim brojem predmeta. Opšta krivična statistika koju je UNMIK objavio 9. marta 2007. otkrila je da su od aprila 2004. potencijalno etnički motivisani zločini opali za 70%.

Društvena diskriminacija i nasilje deluju kao generalno etnički motivisani, ali je etnička i verska pripadnost tesno povezana zbog čega je teško odrediti da li su društvene zloupotrebe i nasilje verski ili etnički motivisani. Iako se većina kosovskih Albanaca deklarišu kao muslimani, ovo obeležje ima više kulturnu nego versku konotaciju. Kosovski Srbi se deklarišu kao pripadnici Srpske pravoslavne crkve, što definiše ne samo njihove verske nego i kulturne i istorijske poglede. Kosovski Albanci pravoslavne i katoličke provinijencije nisu bili izloženi diskriminaciji svojih sunarodnika kosovskih Albanaca.

KFOR je nastavio da štiti srpske pravoslavne crkve i druge verske simbole. KFOR je zaustavio proces prenošenja ove dužnosti na međunarodnu policiju Ujedinjenih nacija (CIVPOL) a KPS je odmah nakon nemira 2004. povećala broj kontrolnih punktova u blizini srpskih pravoslavnih crkava, manastira i objekata nasleđa. Međutim, proces prenošenja nadležnosti nastavljen je 2005. kao i u periodu na koji se izveštaj odnosi, s tim što KPS povremeno ima pokretne patrole oko nekih objekata. Zvaničnici KPS-a su primetili da nisu preuzeli odgovornost za kontrolne punktove prevashodno zato što nemaju dovoljno ljudstva i sredstava. Pri srpskim kulturnim objektima ostala su samo tri stalna kontrolna punkta KFOR-a, ali su bezbednosne mere kod manastira Dečani povećane nakon što je 29. marta 2007 ručnim protivtenkovskim minobacačem izveden napad na manastir. Predlog specijalnog izaslanika Ujedinjenih nacija Martija Ahtisarija za rešenje statusa Kosova dozvoljava da odgovornost za bezbednost kosovskog verskog i kulturnog nasleđa pripadne kosovskim institucijama vlasti ali dodaje da će međunarodno vojno prisustvo obezbeđivati devet određenih srpskih pravoslavnih objekata, uključujući Dečane, u periodu posle rešavanja statusa.

Primećen je značajan porast u broju prisutnih na svečanostima održanim u manastirima koji su dolazili sa cele teritorije Kosova i iz Srbije. Međutim, bezbednosni problemi i dalje pogađaju srpsku zajednicu i njene verske slobode. Neki kosovski Srbi su tvrdili da nisu mogli da putuju slobodno kako bi upražnjavali verske običaje. Na primer, u novembru 2006. kosovski Albanci su sprečili kosovske Srbe da posete srpsko groblje na srpski pravoslavni praznik. Prema policijskim izveštajima, jedan kosovski Albanac je upotrebio traktor da spreči ulazak autobusa, koji je prevozio 50 srspkih interno raseljenih lica sa Kosova, u selo Leštane. Prema izveštaju, traktor je na kraju uklonjen, ali se dotad okupilo šezdeset do sedamdeset seljana koji nisu dozvoljavali da autobus nastavi put ka groblju. Policija je kasnije izvestila da je osoba koja je postavila traktor pritvorena i oslobođena do podizanja optužnice.

Za razliku od prethodnog perioda, nije bilo izveštaja o kamenovanju i drugim napadima na srpske pravoslavne sveštenike koji su putovali izvan svojih manastira. U istočnom regionu i od Zočišta i Orahovca prema Istoku, sveštenici su putovali slobodno i bez pratnje. Međutim, u zapadnim opštinama Peći, Dečanima, Istoku, Klini i Srbici, kao i u južnoj Mitrovici (područjima koja uključuju manastire Pećka patrijaršija, Dečani, Gorioč, Budisavci i Devič), sveštenstvo je tražilo i dobijalo pratnju KFOR-a. Sveštenici su izjavili da nisu mogli da posete parohijane na zapadu (gde se nalaze najvažnije srpske pravoslavne svetinje) bez pratnje, a parohijani su naveli da zbog ugrožene bezbednosti nisu mogli da posećuju verske objekte. Monasi i monahinje u nekim manastirima navodno nisu koristili delove manastirskih poseda – često zemlju izvan manastirskih zidina – zbog bezbednosnih problema.

Problemi u srpskim pravoslavnim verskim objektima i dalje su postojali, premda je u nekim slučajevima bilo teško odrediti da li su incidenti motivisani etničkim tenzijama ili krađama i pohlepom. Dana 6. juna 2007. RIC je izvestio da je olovni krov skinut sa crkve Svete nedelje u Prizrenu i da je pritvoreno petoro osumnjičenih maloletnika. RIC je takođe odložio konačne radove na crkvi svetog Nikole u Prištini koja je vandalizovana januara 2007, dok se ne poveća bezbednost tog objekta.

Dana 29. marta 2007. neidentifikovani napadači su ispalili raketnu granatu na manastir Dečane. Premda nije eksplodirala, granata je oštetila spoljni zid koji odvaja manastirski posed od okolnog zemljišta. Posle napada, lider lokalnog udruženja kosovskih Albanaca ratnih veterana objavio je pismo kriveći dečanske monahe za napad i opisujući SPC kao „poznati stub srpske države“. Gradonačelnik Dečana i državni zvaničnici osudili su napad i posetili manastir kako bi izrazili svoju podršku. Ministarstvo unutrašnjih poslova ponudilo je nagradu u iznosu od 12.000 dolara (9.000 evra) za informacije koje će dovesti do hapšenja počinilaca. Dana 4. maja 2007. KPS je imenovao osumnjičenog u incidentu, dao fizički opis i zatražio pomoć javnosti u njegovom hapšenju; međutim, KPS do kraja perioda na koji se izveštaj odnosi nije uhapsio nikoga.

Dana 8. marta 2007. predstavnici KPS-a na sastanku o standardima za kulturno nasleđe prijavili su 17 incidenata osumnjičenog vandalizma na mestima kulturnog nasleđa u prvom tromesečju 2007. godine.

KPS je izvestio da su 18. marta 2007. tri neidentifikovana maskirana muškarca opljačkali katoličku crkvu u selu Binca u opštini Vitina. Dva kosovska albanska sveštenika napadnuti su u pljački, od kojih je jedan zadobio povrede lica od udarca pištoljem. Vlada je izdala saopštenje u kojem je osudila incident i pozvala građane da pomognu vlastima da se počinioci pohvataju i privedu pravdi.

Dana 5. marta 2007. nepoznati počinioci su obili i vandalizovali crkvu svetog Jovana takođe u Peći. Na zahteve međunarodne zajednice, opština je pristala da popravi crkvu i takođe radi sa KPS-om kako bi se zaustavila dalja vandalizacija i javno govorilo o zločinu.

Takođe u martu 2007. opštinske vlasti su pokušale da zaustave gradnju spoljne kapije i bezbednosnog zida u Pećkoj patrijaršiji na zapadu, navodeći kao razlog nedostatak građevinske dozvole. Posle opsežne intervencije centralnih vlasti i stranih diplomata, postignut je sporazum po kojem će Patrijarhat, koji je na UNESKO-voj listi svetske baštine, predati građevinsku dozvolu UNMIK-u, koji će je zatim poslati pećkim opštinskim vlastima na odobrenje. Do kraja perioda na koji se izveštaj odnosi, odobrenje još nije dato. Gradonačelnik Peći je nastavio sa izjavama za štampu u kojima preti da će jednostrano zaustaviti izgradnju zida. Za razliku od njega, muftija Ternava, vođa kosovske Islamske zajednice, reagovao je tako što je otputovao u pećku Kuršumli-džamiju početkom juna 2007. gde je održao poseban govor naglašavajući važnost međuverske i međuetničke tolerancije čak i pod teškim okolnostima.

Dana 20. septembra 2006. napadač je prosuo gorivo pored ulaza u srpsko pravoslavno groblje u multietničkom selu blizu Gnjilana. Dana 16. avgusta 2006. kosovski Albanac, tinejdžer, uhapšen je dok je krao bakarni krov sa pravoslavne crkve u Uroševcu. Dana 6. avgusta 2006. lopovi su provalili u pravoslovnu crkvu u Babinom Mostu, u Opštini Obilić, ukrali nekoliko ikona i oštetili unutrašnjost crkve.

Nezavršena pravoslavna crkva Hrista Spasitelja ostala je prazna na tlu Prištinskog univerziteta. Tokom perioda na koji se izveštaj odnosi nisu najavljeni planovi za završetak izgradnje.

RIC je tražio donatore za finansiranje dodatnih bezbednosnih mera u 15 visokorizičnih obnovljenih crkava, uključujući opremu za video-nadzor i/ili čuvare. RIC je koordinisao predlog za dodatne bezbednosne mere sa KPS-om, koji je pristao da nadgleda video-snimke 24 časa dnevno. U predlogu se kaže da je, prema su bezbednosni napori do tog trenutka bili uspešni, „u sve težoj političkoj klimi, saradnja postaje sve osetljivija“ i stalni bezbednosni incidenti na obnovljenim objektima će pružiti onima koji se protive procesu „prilike da uskrate učešće“.

KFOR je rasporedio bezbednosne snage po verskim objektima u čitavom regionu. U područjima gde se bezbednosna situacija poboljšava a međuetničke tenzije smanjuju, KFOR je uklonio statične kontrolne punktove iz mnogih crkava i verskih objekata i oslonio se na patrole međunarone policije i KPS-a. U većini slučajeva takve promene bezbednosnih mera nisu uticale na smanjenje nivoa bezbednosti verskih objekata ili pristupa istima.

Iako su protestanti ranije prijavljivali blago poboljšanje svoje situacije, izvestili su o izloženosti većem nasilju i diskriminaciji u periodu na koji se izveštaj odnosi. Naveli su slučajeve diskriminacije u verbalnim napadima i da su ih verske vođe isključile iz međuverskih inicijativa braneći svoje postupke tvrdnjom da se protestanti ne smatraju „tradicionalnom“ verom na Kosovu. Protestanti su takođe naveli da državna televizijska stanica RTK nije posebno izveštavala o protestantskoj veri. Protestanti su prijavili poboljšanje odnosa nekih školskih zvaničnika prema učenicima protestantima. Takođe su izvestili da nije bilo provala u crkve niti protivljenja prikazivanju hrišćanskog filma u selima. Međutim, pojedini sledbenici su navodno doživeli maltretiranje.

Katolički lideri su prijavili da su imali dobre odnose sa muslimanskom zajednicom ali malo bilateralnih kontakata sa vođstvom Srpske pravoslavne crkve. Katolički i pravoslavni poglavari veruju jedni za druge da su veoma politizovani. Muslimanska zajednica je takođe izvestila o dobrim odnosima sa katoličkim vođstvom ali i ograničenom međudejstvu sa pravoslavnom zajednicom. Planirani nastavak međuverske konferencije iz maja 2006. kojem je domaćin bila Norveška crkvena pomoć odložena je u fazi planiranja pošto se vođstvo Srpske pravoslavne crkve protivilo učešću.

Bilo je nekoliko incidenata uperenih protiv većinske, uglavnom muslimanske, etničke albanske populacije. KPS je izvestio da je ručna granata nađena pored džamije Han-i-Elezit 22. februara 2007. Osigurač je delimično izgoreo ali granata nije eksplodirala. Policija je izvestila da su konzervativni muslimani, nezadovoljni zbog odluke predsednika Islamske zajednice da iznajmi prostor u džamiji lokalnim prodavcima, za ovo možda odgovorni. Dana 23. oktobra 2006. kosovski Albanci u poseti gradskom groblju Muharem Mitrovica u Peći prvog dana praznika Fiter Bajram našli eksplozivnu napravu na jednom od grobova. KPS je takođe izvestio o eksploziji 17. avgusta 2006. na groblju kosovskih Albanaca koja je oštetila jedan grob i okolinu.

Muslimanski, katolički i neki lokalni pravoslavni poglavari pokušavali su da podstaknu toleranciju i mir u verskoj i političkoj sferi.

Odeljak IV. Politika Vlade Sjedinjenih Džrava

Vlada Sjedinjenih Država razgovarala je o verskim slobodama sa specijalnim izaslanikom Ujedinjenih nacija za razgovore o statusu Kosova, UNMIK-om, privremenim institucijama samouprave i verskim predstavnicima i nastojala da promoviše nacionalnu i versku toleranciju. Verske slobode su i dalje kritično pitanje za konačni status Kosova i za dugoročnu održivost srpske zajednice i za bezbednost srpskih pravoslavnih verskih objekata. Zvaničnici Sjedinjenih Država takođe održavaju bliske veze i redovno se sastaju sa verskim poglavarima Srpske pravoslavne, Islamske, Rimokatoličke i Protestantske zajednice da bi razgovarali o njihovim problemima i podstakli međuverski dijalog. Muftija Ternava, vođa kosovske Islamske zajednice, posetio je Sjedinjene Države aprila 2007. u okviru Programa dobrovoljnih posetilaca.

Zvaničnici Sjedinjenih Država nastavili su da podstiču dijalog pripadnika Srpske pravoslavne crkve na Kosovu i albanskih pripadnika privremenih institucija samouprave. Vlada Sjedinjenih Država nastavila je da pruža podršku UNMIK-u i privremenim institucijama samouprave u obnovi verskih objekata oštećenih u međuverskim nemirima marta 2004. i interveniše aktivno kod zvaničnika privremenih institucija u ime interesa SPC-a kada su prava SPC-a u opasnosti ili prekršena. Američke mirovne trupe u sastavu KFOR-a radile su na sprečavanju etničkog i verskog nasilja na Kosovu i štitile verske objekte.

Sjedinjene Države su nastavile da budu aktivno uključene u UNMIK, čiji je cilj obezbeđivanje mira, olakšavanje povratka raseljenih lica, polaganje temelja za demokratsku samoupravu i učvršćavanje poštovanja ljudskih prava bez obzira na nacionalnu i versku pripadnost. Ministarstvo spoljnih poslova Sjedinjenih Država i dalje je finansiralo 220 američkih policajaca pridruženih policiji UNMIK-a i pružalo značajnu podršku KPS-u. Kosovska policija i međunarodna policija UN-a rade na sprečavanju etničkog i verskog nasilja u zemlji. Američke diplomate radile su sa američkim vojnim osobljem pridruženim KFOR-u na zaštiti verskih objekata u američkog vojnoj zoni odgovornosti i aktivno promovisali napore na obnovi oštećenih ili vandalizovanih crkava. Predstavnice Vlade Sjedinjenih Država interevenisali su da se zaštiti integritet zaštićene zone Dečani i ohrabrivali opravku crkve svetog Jovana u Peći. Američka vlada je bespovratno dala jedan milion dolara za UNESKO-ve opsežne napore na očuvanju kulturnog nasleđa na Kosovu. Za period od septembra 2006. do avgusta 2007. Stejt Department je obezbedio 3.8 miliona dolara za finansiranje programa povratka muslimanskih i pravoslavnih Roma, pravoslavnih Srba, bošnjačkih muslimana i pripadnika drugih manjinskih zajednica koji su izbegli pred etničkim nasiljem nakon sukoba 1998-99.

Mnogi visoki vojni i vladini zvaničnici Sjedinjenih Država nastavili su da posećuju Kosovo u vezi sa pregovaračkim procesom o konačnom statusu i sastajali se i sa političkim i sa verskim vođama da bi procenili situaciju i podstakli obnovu i napredak ka multietničkom Kosovu.

back to top ^