Chapter 2. Country Reports: Europe and Eurasia Overview

Office of the Coordinator for Counterterrorism

April 30, 2009

Serbia

Serbia's law enforcement and security agencies, particularly the Customs Administration, Criminal Police, Border Police, Security Information Agency, and other security services, greatly increased bilateral counterterrorism cooperation since the July formation of the new government. Intra-governmental cooperation between these agencies also improved, increasing their effectiveness. Serbia had two police organizations that operated as counterterrorism tactical response units, the Special Antiterrorist Unit and the Counterterrorist Unit. In addition, the government created a Criminal Investigative Unit for Counterterrorist Investigation within the Interior Ministry’s Criminal Investigation Directorate.

The United States provided counterterrorism training and assistance to the Serbian government. In May, the Department of Justice International Criminal Investigative Assistance Training Program’s Organized Crime Advisor (ICITAP) conducted a counterterrorism workshop for Serbian and Montenegrin police officers in Montenegro. The workshop covered trends in international terrorism, the formation of a Joint Terrorist Task Force, investigative techniques, vulnerability assessments, crime scene management, case studies, and practical exercise problems. ICITAP also conducted two informant development courses for Serbian counterterrorism police officers in January and November. In January, ICITAP donated a special forces boat to the Special Antiterrorism Unit. In June and November, the Defense Threat Reduction Agency conducted two multi-agency counterterrorism courses. The Export Control and Border Security Program (EXBS) provided weapons of mass destruction detection equipment and training, as well as training in detecting illicit radioactive materials and chemical trafficking, to the Border Police, Customs, and prosecutorial and licensing authority agencies. In conjunction with the Departments of Homeland Security and Energy, EXBS provided other courses in undercover operations, export control, and dual use commodity identification to Border Police, Customs, and police investigative, prosecutorial, and licensing authority agencies.

A bill on terrorist financing, now pending Parliamentary approval, will apply all provisions of the Anti-Money Laundering Law to terrorist financing. It will require reporting of transactions suspected to be terrorist financing and will create mechanisms for freezing, seizing, and confiscating suspected terrorist assets.

A trial of 14 Islamic fundamentalists charged with conspiracy to commit unconstitutional activity, terrorism, illegal possession of firearms, and attempted murder commenced in April. Authorities found evidence that the group was planning attacks on infrastructure in the city of Novi Pazar, a local religious leader, and several sites in Belgrade, including the U.S. Embassy. Authorities charged an additional four persons with planning an attack on Novi Pazar police in March.

###

POGLAVLJE 2. Izveštaji po zemljama: Evropa i Evroazija
Kancelarija koordinatora za borbu protiv terorizma
30. april 2009.

Uvod

„Dakle, pitanje je kako se - istovremeno – možemo postarati da ne pružamo utočište terorizmu i organizovanom kriminalu, a da ipak unapređujemo slobode na kojima je naše društvo zasnovano...
Britanski pristup ne može biti zabijanje glave u pesak i ignorisanje činjenice da se svet promenio s pojavom terorizma, čiji je cilj stradanje civila u velikim razmerama i koji ne samo da ne poštuje zakon, već ni priznate moralne okvire. Umesto toga, naš pristup mora biti otvoren za donošenje teških odluka kako bismo zaštitili svoju bezbednost – ne tako što ćemo ignorisati ono što od nas traži sloboda, već tako što ćemo uvek i u isto vreme činiti sve što možemo da zaštitimo pojedinca od nepravednog ili samovoljnog ponašanja.“

- Gordon Braun, premijer Velike Britanije
Govor o bezbednosti i slobodi
17. juni 2008.

Evropske zemlje su unapredile svoje sposobnosti za borbu protiv terorističkih pretnji, osujetile nekoliko značajnih terorističkih zavera, i krivično gonile i zatvarale lica osumnjičena za terorizam. Evropske vlade su bile zabrinutije i stoga su nastojale da bolje razumeju proces „radikalizacije“ i načine da se on spreči. U tom smislu, evropske vlade su nastavile s naporima da dopru do lokalnih muslimanskih zajednica i pokušavale su da dobiju podršku tih zajednica u suprotstavljanju pozivima na nasilnu ekstremističku ideologiju.

Evropske države su nastavile da  tesno sarađuju sa Sjedinjenim Državama u borbi protiv terorističkih pretnji koje istovremeno karakterišu spoljne i, sve više, unutrašnje komponente. Doprinosi evropskih zemalja razmeni obaveštajnih podataka, hapšenju članova terorističkih ćelija, sprečavanju finansiranja terorista i logistici bili su vitalni elementi globalnog napora u borbi protiv terorizma i nasilnog ekstremizma.

Sjedinjene Države i Evropska unija nastavile su tesnu saradnju u borbi protiv terorizma. Na Samitu Sjedinjenih Država i Evropske unije u junu 2004. godine, učesnice su se dogovorile o Deklaraciji o borbi protiv terorizma kojom je obnovljena transatlantska posvećenost razvoju mera koje će maksimalno uvećati kapacitete za otkrivanje, istraživanje i procesuiranje terorista, sprečavanje terorističkih napada, sprečavanje terorista da imaju pristup finansijskim i drugim ekonomskim resursima, poboljšanje razmene informacija i saradnje između službi sprovođenja zakona i poboljšanje efikasnosti pograničnih informacionih sistema. Ove obaveze su ponovo potvrđene na Samitu 2008. i nastavljen je rad na implementaciji i naročito na ratifikaciji sporazuma o uzajamnoj pravnoj pomoći u cilju unapređenja transatlantske saradnje.

Evropske zemlje su aktivno učestvovale u radu niza multilateralnih organizacija koje doprinose naporima u borbi protiv terorizma, uključujući G8, NATO, Operativnu grupu za finansijske akcije, Globalnu inicijativu za borbu protiv nuklearnog terorizma, Organizaciju za evropsku bezbednost i saradnju (OEBS), Međunarodnu pomorsku organizaciju i Međunarodnu organizaciju civilnog vazduhoplovstva. Sjedinjene Države su radile sa svojim međunarodnim partnerima u okviru multilateralnih organizacija na utvrđivanju i primeni najboljih primera iz prakse, izgradnji kapaciteta za borbu protiv terorizma u državama koje su „slabe ali spremne na saradnju“, i pomagale globalnim naporima u borbi protiv terorizma. Države članice OEBS-a obavezale su se da će postati potpisnice trinaest međunarodnih konvencija i protokola o terorizmu, raditi zajedno na modernizaciji putnih isprava i bezbednosti transportnih kontejnera, sprečavati i suzbijati finansiranje terorističkih organizacija i primenjivati Rezoluciju 1540 Saveta bezbednosti Ujedinjenih nacija o Sprečavanju širenja oružja za masovno uništenje (širenja srodnih materijala i sredstava distribucije).

Teroristička aktivnost i prisustvo mreža podrške teroristima u Evropi nastavili su da budu izvor velike zabrinutosti. Napore u borbi protiv terorističkih pretnji u Evropi ponekad su usporavali mehanizmi pravne zaštite koji su otežavali preduzimanje odlučne pravosudne akcije protiv osumnjičenih terorista, odsustvo adekvatnih zakona, ili standardi vezani za dokazne materijale koji su ograničavali upotrebu poverljivih informacija u pritvaranju osumnjičenih terorista. Teroristi su takođe nastojali da iskoriste prednosti jednostavnog putovanja između šengenskih zemalja. U nekim prilikama, pojedine evropske zemlje nisu bile u mogućnosti da krivično gone i pritvaraju osumnjičene teroriste izvedene pred svoje sudove što je delimično posledica nedovoljnih mera za upotrebu obaveštajnih podataka u sudskim procesima. Evropska unija je u celini ostala nevoljna da preduzima korake koji bi blokirali sredstva dobrotvornih organizacija povezanih sa Hamasom i Hezbolahom.

U Evropi tokom 2008. nije bilo većih terorističkih napada, ali su hapšenja u Italiji, Španiji, Francuskoj, Belgiji, Velikoj Britaniji, Turskoj i drugim zemljama pokazale opseg problema s kojim se suočavaju evropske vlade i bezbednosne snage. Nivo opasnosti u zapadnoj Evropi i dalje je bio visok, posebno u Holandiji, Danskoj, Nemačkoj, Francuskoj i Belgiji. Smrt švedskih ekstremista u Somaliji i Iraku i prvog zabeleženog bombaša samoubice u Avganistanu koji je rođen na tlu Nemačke istakla je globalnu prirodu ove opasnosti i lakoću s kojom ekstremisti putuju u konfliktna područja.

Saradnja sa, i između evropskih službi sprovođenja zakona ostala je od vitalnog značaja za uspešnu borbu protiv terorizma, a sudski procesi u zemljama širom Evrope doveli su do izricanja presuda u slučajevima nekoliko osumnjičenih terorista. Francuska i Španija nastavile su efikasnu saradnju u borbi protiv organizacije „Baskijska otadžbina i sloboda“ (ETA), postižući velike uspehe, uključujući i hapšenja navodnih političkih i vojnih vođa ETE. Nemačka i druge evropske zemlje nastavile su da vrše pritisak na militantnu kurdsku nacionalističku grupu „Radnička partija Kurdistana“ (RPK), koja je prikupljala sredstva, često nezakonitim aktivnostima, za podršku nasilju u Turskoj. Saradnja Francuske i Belgije dovela je do hapšenja dvadeset tri lica u decembru, navodno povezana sa Al Kaidom (AK). Nemački sudovi takođe su osudili osumnjičene za aktivnosti povezane sa organizacijama od Al Kaide i Unije islamskog džihada, do Radničke partije Kurdistana. Danski sud osudio je Hamada Kuršida, danskog državljanina rođenog u Pakistanu, i njegovog saučesnika za zaveru u cilju izvršavanja terorističkog akta. Italijanske vlasti bavile su se sličnim izazovima, hapseći, podižući optužnice i osuđujući osumnjičena lica povezana sa islamskim ekstremizmom, Tamilskim tigrovima i nasilnim levičarskim i desničarskim ekstremnim grupama. Nedavne sudske odluke dovele su u pitanje propise Saveta Evrope za primenu zamrzavanja sredstava u slučajevima terorista i pristalica terorizma, uključujući i one koje su odredile Ujedinjene nacije. Suđenja u Belgiji u slučaju Bilala Sugira i još petorice muškaraca osumnjičenih da su regrutovali i obučavali teroriste za samoubilačke napade u Iraku završila su se presudama i kaznama zatvora u trajanju od deset do dve godine; sve kazne su kasnije umanjene u žalbenom postupku. Takođe je bilo i drugih žalbi – jedan apelacioni sud u Holandiji je sedam pripadnika terorističke grupe Hofstad oslobodio optužbe da su učestvovali u kriminalnoj i terorističkoj organizaciji, iako su presude trojici terorista potvrđene, a tužilaštvo se žalilo Vrhovnom sudu na oslobađajuće presude. U Španiji je Vrhovni sud posle žalbe oslobodio četvoricu od dvadeset jednog optuženika koji su oktobra 2007. osuđeni u postupku za eksploziju u madridskom vozu.

Srbija

Srpska policija i bezbednosne službe, posebno Carinska uprava, Kriminalistička policija, Pogranična policija, Bezbednosno Informativna Agencija i druge bezbednosne službe su nakon formiranja nove vlade u julu u velikoj meri povećale bilateralnu saradnju u borbi protiv terorizma. Međusobna saradnja ovih službi takođe je poboljšana što je povećalo njihovu efikasnost. Srbija ima dve policijske organizacije koje su delovale kao taktičke antiterorističke jedinice, Specijalnu antiterorističku jedinicu i Jedinicu za borbu protiv terorizma. Inače, vlada je u okviru Direkcije Ministarstva unutrašnjih poslova za kriminalističke istrage oformila Kriminalističku istražnu jedinicu za borbu protiv terorizma.
Sjedinjene Države su obezbedile obuku za borbu protiv terorizma i pomoć Vladi Srbije. U maju je savetnik za organizovani kriminal Međunarodnog programa pomoći u obuci za krivične istrage Ministarstva pravde (ICITAP) u Crnoj Gori vodio radionicu za borbu protiv terorizma za srpske i crnogorske policijske službenike. Radionica je obuhvatila trendove u međunarodnom terorizmu, formiranje Združene operativne grupe za terorizam, istražne tehnike, procene ugroženosti, rad na mestu zločina, proučavanje konkretnih slučajeva i praktične vežbe. ICITAP je u januaru i novembru vodio dva kursa o radu sa doušnicima za srpske policijske službenike za borbu protiv terorizma. ICITAP je u januaru poklonio čamac za specijalne snage Specijalnoj antiterorističkoj jedinici. U junu i novembru, Agencija za smanjenje opasnosti koje prete odbrani održala je dva kursa o borbi protiv terorizma u koje je bilo uključeno više službi. Program za kontrolu izvoza i pograničnu bezbednost (EXBS) obezbedio je opremu i obuku za otkrivanje oružja za masovno uništenje, kao i obuku za otkrivanje krijumčarenja radioaktivnih materijala i hemikalija, namenjenih Pograničnoj policiji, Carini, tužilaštvima i organima za izdavanje dozvola. U sprezi sa Ministarstvima za nacionalnu bezbednost i energetike, EXBS je obezbedio i kurseve za tajne operacije, kontrolu izvoza i identifikaciju robe sa dvostrukom namenom, namenjene Pograničnoj policiji, Carini i policijskim istražnim službama, tužilaštvima i organima za izdavanje dozvola.

Nacrt zakona o finansiranju terorizma, koji Skupština treba da odobri, primenjivaće sve odredbe Zakona o sprečavanju pranja novca i finansiranju terorizma. Zakon će nalagati prijavljivanje transakcija za koje se sumnja da su povezane sa finansiranjem terorista i stvoriće mehanizme za zamrzavanje, oduzimanje i konfiskovanje imovine za koju se sumnja da pripada teroristima.

Suđenje četrnaestorici islamskih fundamentalista, optuženih za zaveru s ciljem vršenja protivustvanih aktivnosti, terorizam, nezakonito posedovanje vatrenog oružja i pokušaj ubistva, započelo je u aprilu. Vlasti su pronašle dokaze da je grupa planirala napade na infrastrukturu u Novom Pazaru, lokalnog verskog vođu i nekoliko objekata u Beogradu, uključujući i Ambasadu Sjedinjenih Država. Vlasti su u martu optužile još četiri lica za planiranje napada na novopazarsku policiju.
###

back to top ^